戦争に際してエスペラント運動の主要な組織がどのような態度を示してきたのか興味がある。
ESPERANTO N-ro 479 Aug-Sept 1939 の反戦コラムの対訳を示す。
1939年の9月にはドイツがポーランドに侵攻したが、この新聞は8月9月号なので、文字通りの日付の発行であれば、ポーランド侵攻はこの直後になると思う。それでも戦争の匂いどころか、目に見える形で始まっていたか、始まりそうな感じだったのだろう。自分は歴史家ではない上、時系列の歴史には全く疎いので(頭に入っていかない)、ただの想像だが。
日本語訳にあたっては例によって Google や ChatGPT の助けを借りている。
https://ia801502.us.archive.org/30/items/Esperanto-UEA_1939_n479_aug-sep/Esperanto-UEA_1939_n479_aug-sep.pdf 戦争とエスペラント主義 Milito kaj Esperantismo 再び戦争が荒れ狂っている。 Ree furiozas milito. 前の、そして〈最後の〉ものと期待された戦争の痕跡は、ほとんど消え去った。 Apenaŭ malaperis la postesignoj de la pasinta kaj esperita "lasta" milito: 邪悪な運命が再び人類を奈落の底に引きずり込んだ。 malica sorto ree tiris la homaron en abismon. エスペランティストたちのような平和を希求する者たちはいかなる立場を取るべきであるか。 Kian pozicion prenu pacemuloj, kiaj estas la Esperantistoj? われわれは皆、戦争を非難し、「戦争は創造的な要素である」などという発言には反対する。 Ni ĉiuj kondamnas militon kaj kontraŭas la diraĵon "milito estas krea faktoro". 「戦争は創造」というのなら、尻尾を巻いて明白な不正義に耐えろというのだろうか。 Ĉu tio signifu ke oni humiliĝu kaj toleru evidentan maljustaĵon? 千回でも言う、断じて否である! Ne, milfoje ne! 1914年との比較をしてみよう。 Trudas sin komparo kun 1914. あのとき、交戦諸国のエスペランティストはそれぞれの祖国での義務を遂行した。 Tiam la Esperantistoj en landoj miliantaj plenumis sian devon kontraŭ la respektiva patrolando. 多くの命や健康が犠牲になった。 Multaj oferis la vivon, aliaj la sanon. 「もう戦争はおこらない」という強い希望を持って戦争に参加した。 Kun la firma espero "ne plu milito". 生き残った人たちはひどく失望した。 Kruele seniluziiĝis la postvivantoj. 国際連盟をによって結びつけられた意志と力で平和を確保するという壮大な理想は、官僚主義と外交の組み合わせ〔駆け引き〕によって窒息させられた。 La grandiozan ideon, sekurigi la pacon per kunigitaj volo kaj povo pere de Ligo de la Nacioj estis sufokita per burokrataj kaj diplomataj kombinaĵoj. この悪い経験は理想に反することを物語っているか?〔理想が間違っていたのか〕 Ĉu tiu ĉi malbona sperto parolas kontraŭ la ideo? 決してそんなことはないはずだ! Certe ne? 将来の平和の担い手たちが1919年から1939年の間に犯された過ちを記憶に留めること、これが万人の願いである。 Kaj estas ĉies deziro, ke la estontaj pacfarantoj memoru farintajn erarojn inter 1919-1939. 1914年から18年の戦争は多くの人びとにとって、多かれ少なかれイギリスとドイツとの間の覇権争いとして出来した。 La milito 1914-18 aperis por multaj pli malpli kiel batalo pri hegemonio inter Britujo kaj Germanujo. この災厄に関する一連の怒りに満ちた本は、〔ドイツという〕一方にのみ罪があるというようなことを十分に納得させるようなものではなかった。 La serio de koleraj libroj pri la katastrofo ankaŭ ne plene konvinkigis pri nepra kulpeco unuflanla. 両方の側が同じ理由で戦っていると主張していたのだ。 Ambaŭ grupoj pretendis batali por sama idealo. その結末は知ってのとおりである。 La rezultaton ni ja konas. 今日の世界は全く逆の反応をしている。 Tute malsame reagas hodiaŭ la mondo. ドイツ政権の全体主義的志向は他の諸国にも影響を与えずにはいられなかった。 La totaleca pretendo de la reĝimo germana ne povis ne influi aliajn regnojn. そして、生存領域の要求とそのそれぞれでの悪意ある実行が、常に楽観的な人々を目覚めさせた。 Kaj la postulo je viv-spaco, respektive ĝia senskrupula efektivigo vekigis la konstantajn optimistojn. 第三帝国の指導者たちは、比類のない方法で彼らの計画を実行した。 Per metodeco ne-imitebla la estroj de la Tria Regno plenumis sian programon. 実際の目的を実現するためにはチェコ・スロバキア共和国を犠牲にする必要があった。すべては巨大な計画の論理的な帰結であることは確実だ。ヨーロッパを支配するという計画だ。 Por ekkoni la efektivan celon necesis oferi la ĉeĥoslovakan respublikon, kaj ĉio certa estas logia sekvo de l'plano giganta: Estri Eŭropon. われわれエスペランティストは世界と社会を変えてしまうこれらの出来事に対していかなる関係を持つべきであろうか。 Kiel ni Esperantistoj rilatu al ĉi tiuj okazantaĵoj ŝanĝontaj mondon kaj socion? ドイツ、オーストリアそしてチェコ=スロバキアで花開いた我々の運動は国民社会主義の体制によって破壊されてしまった、ということを憶えておかねばならない。 Ni memoru, ke nia movado, florinta en Germanlando, Aŭstrio kaj en Ĉeĥoslovakio estis detruita per la reĝimo naci-socialista. 何百万部も配布されたパンフレットを通じて、私たちの運動は罵倒された。 Per broŝuroj disvastigitaj en milionoj da ekzempleroj, nia movado estis insultata. 多くのドイツ人の同志たちが迫害され、今もなお警察の監視下に置かれている者もいるのだ。 Multaj samideanoj germanaj estis persekutitaj, ja iuj ankoraŭ nun troviĝas sub polica observo. この体制の更なる前進がわれわれの事業を一掃してしまうかもしれない。 Plia sukceso de tiu ĉi ĉi reĝimo forviŝus nian aferon entute. すべての人たちの権利と正義が勝利を願うこと以外にわれわれの取るべきの態度はありえない。 Nia sinteno ne povas esti alie ol deziri, ke triumfu la rajto kaj justeco por ĉiuj! しばらくは大砲の砲声が鳴り響き、プロパガンダが空気を揺るがし続けるだろう。われわれエスペランティストはわれわれの努力の有用性について、確信を持ち続けていよう。 Dume tondras la kanonoj kaj bruas la propagando tra la etero, ni Esperantistoj restu konvinkitaj pri la utileco de nia klopodado. 今の戦争が終われば、われらの先生が述べた「人類の素晴らしい夢が永遠の輝かしい祝福として実現するその日まで」が現実のものとなる、そう固く信じて希望を捨てないでいよう。 Ni firme esperu, ke post la nuna militado realiĝos tio, kion diris nia majstro "ĝis la bela sonĝo de l'homaro por eterna ben' efektiviĝos".