何のために英語を学ぶのか / Por kio ni lernas la anglan?

江利川春雄『英語と日本人——挫折と希望の二〇〇年』(ちくま新書、2023)がすごく面白い。
英語は日本人にとって(一部の例外を除き)、第二言語になりえず外国語に過ぎないのに、第二言語にしようとすることで、いろいろな矛盾が顕れてきた、というのは本当にそうだろうな、と思う。
言語権にかかわる話もある。

戦争と英語

戦時下の話とか反戦の活動が特別に好きというわけではない。
戦時下にあっては、殺し破壊するために訓練し、殺し破壊するために身体を鍛え、殺し破壊するために生産し、殺し破壊するために生産物を使用する。そして自らは「立派に死ぬ」ために生きる。戦死の褒美は靖国であったり、遺族の「誉れ」であったり、あるいは家族を含む非戦闘員の生存かもしれないにしても、戦争は他者の破壊と殺戮やそういう行為を背景にした支配・征服が目的であり、そういう磁場である。
こうした相互に生かし・活かし合う関係ではなく、殺し破壊し合うような反文化・反生産・反人間の場で、人間の営みはどうなってったのかという歴史は、文化が本来どういうものであるべきかを反照してわかりやすい。

第一次上海事変中の1932年2月に、「敵陣」の鉄条網を破壊するために爆弾を抱えて突入した兵士が爆発に巻き込まれ戦士した。当時の陸軍大臣が、この戦死者を「爆弾三勇士」と命名し称揚したが、同年12月には英作文の教科書に収載されたという。

あなたは彼らの彼等のような勇敢な兵隊になりますか。
Will you become a brave soldier like them?

はい、私は国の為に死ぬつもりです。
Yes, I will die for my country.

同時期の英語の教科書やその他を見ても、そんなに軍国主義一色の内容ではないのだが、ときどき我軍の攻撃で敵は撤退を余儀なくされた、などの例文がある。


江利川氏は続ける

外国語教育の究極の目的は、異なる意見を話し合いによって解決し、それによって世界平和を実現することだ。道は遠いかもしれないが、崇高な使命感をもって外国語に向き合いたい。

全く同意見である。




libro: La angla lingvo kaj japanoj

Ĝi estis eldonita en 2023. Ĝi plaĉas al mi, kvankam mi ankoraŭ ne tralegis ĝin.
Ĝi havas ĉapitron titolitan "Militoj kaj la angla lingvo", unu el artikoloj estas "militoj kaj kolonioj en lernolibroj pri la angla".
En lernolibroj pri la angla en 1930aj jaroj troviĝas jenajn frazojn, kvankam tio estas nur partoj.

How would you like to be a soldier, when you are a man?
I would like to be a soldier, and a brave one too.

En Formozo vivas sovaĝuloj. Tiuj, kiuj estas influitaj de Ĉina kulturo, estas milde sovaĝaj, sed tiuj, kiuj vivas en profunda monto, estas plie sovaĝaj.

(Pri la TRI BRAVULOJ, kiuj sukcesis en milta operacio, sed ili estis eksplodite mortis.)
Will you become a brave soldier like them?
Yes, I will die for my country.


La aŭtoro de la libro, d-ro ERIKAWA-Haruo skribas:

La celo de la eduko de la fremdaj lingvoj estas per interparoloj solvi probremojn, agordi malsamaj opinioj, kaj efektivigi la mondan pacon. La vojo estus malproksima, sed ni laboru kun alta konscio pri la misio.

Mi tute konsentas.