| 〜長 | -ESTR |
| 1. 接尾辞。実際的に語根に示された物事を指示し、機能させる人、を意味する。 | I. Sufikso, signifanta tiun, kiu efektive direktas, funkciigas la aferon, montritan de la radiko: |
| われわれの市長は市の住民について大変よく面倒を見ている。 | Nia urbestro tre zorgas pri la logxantoj de la urbo. |
| 村人が貸し、村長が借りる。 | Vilagxano kreditas, vilagxestro pruntas. |
| 2. 同じ意味の自立的に使われる形態素 | II. Samsignifa memstare uzata morfemo: |
| 会長は全員をその会合に召集した。 | La estro invitas cxiujn al la kunsido. |
| 会長は空腹ではない。 | Estro ne malsatas. |
| 家では私が采配を振るう。 | Mi estras en mia hejmo! |
| UEAの幹部たちは毎月会合を開いている。 | La estraro de UEA kunsidas cxiun monaton. |
| 私は国別の支部の担当幹部である。 | Mi estas estrarano respondeca pri landaj sekcioj. |
| まもなく父親は家督を彼に譲るであろう。 | La patro baldaux fordonos al li la estrecon. |
| 彼は私を共同体の長にした。 | Li estrigis min super la komunumo. |
| 君は私の次長(長を助ける人物)でありうる。 | Vi povas esti mia subestro (persono, kiu helpas la estron). |
| 退位する | ABDIKI |
| 1. 公式に王・皇帝その他類似するものについてのすべての諸権限を放棄する | 1. Formale demeti cxiujn rajtojn pri regxeco, imperiestreco ks: |
| 皇帝は、皇后と退位させ、他の者に代わらせた。 | La imperiestro abdikigis la imperiestran edzinon kaj anstatauxigis sxin per alia. |
| 2. 自ら望んで高い地位や階位を去る。 | 2. Memvole forlasi altan oficon aux rangon: |
| 彼はスキャンダルのため、会長職を退いた。 | Li abdikis la prezidantecon pro la skandalo. |
| それは指揮者の退任の原因となった。 | Tio kauxzis la abdikon de diktatoro. |
| どん底、深淵 | ABISMO |
| 1. 山中のまたは海の中の、底がないように思えるほどの深い山や海の中の場所 | 1. Loko, en montoj aux en maroj, tiel profunda, ke gxi sxajnas senfunda: |
| われわれのチームは海溝を調査している。 | Nia teamo esploras la oceanajn abismojn. |
| 深海動物たちは非常に興味深い。 | La abisma fauxno estas tre interesa. |
| その船は大きな氷床に出くわして、沈み込んだ。 | La sxipo, renkontinte glacitavolegon, enabismigxis. |
| 2. 人知では、調べつくせない深み | 2. Profundo, kiun la menso ne povas gxisfunde esplori: |
| 私たちの考えの間には深淵が横たわっている。 | Estas abismo inter niaj opinioj. |
| 見知らぬ心は限りなき深淵。・・・他人の心はうかがい知れぬ? | Fremda animo estas abismo sen limo. |
| 3. そこでは行方知れずになってしまうような、ものすごい深み、極端 | 3. Profundego, ekstremo, kie oni estas forperdita: |
| 私の希望はどん底へと落ちていった。 | Miaj esperoj forfalis en la abismon. |
| 廃止する | ABOL(ICI)I |
| 公式な法的な決定によって、処置や週間を無効にするまたは取り去ること。 | Per oficiala akto nuligi aux forigi arangxon aux kutimon: |
| その皇帝は多くのほうや規則を廃止した。 | La imperiestro abol(ici)is multajn legxojn kaj regularojn. |
| アメリカにおける奴隷制度は1865年にやっと廃止された。 | Sklaveco en Usono estis abol(ici)ita nur en 1865. |
| 死刑の廃止について投票が行われた。 | Oni vocxdonis la abol(ici)on de la mortpuno. |
| 忌み嫌う | ABOMENI |
| 物体としてのおぞましさや非常に穏やかならぬ道徳的な性質のため非常に憎み嫌う | Malamegi pro fizike nauxzaj aux pro morale tre malplacxaj ecoj: |
| 君は僕が牡蠣が嫌いだって知ってるだろう。 | Ja vi scias, ke mi abomenas ostrojn. |
| 彼を忌み嫌う必要はない。 | Ne necesas senti al li abomenon. |
| あんたの行いはおぞましい。 | Via agado estis abomena. |
| おぞましいものも自分の賛美者を見出すものである。 | Cxiu abomenajxo trovas sian adoranton. |
| もしあなたが他の人たちから嫌われたくないのなら、そんなことはしなさんな。 | Ne faru tiel, se vi ne volas abomenigi vin al aliaj. |
| 今、私はその忌まわしい計画を知った。 | Nun mi trovas tiun projekton abomeninda. |
| 購読している、加入している、使用契約している。 | ABONI |
| 契約と後払いによって一定の期間雑誌、賞品、優待券、電話回線サービスその他類似のものを受け取り続ける。 | Ricevadi, laux kontrakto kaj post pago, dum difinita tempo, gazeton, komercajxon, fervojbileton, telefonservon ks: |
| 僕は『コンタクト』という雑誌を講読している。 | Mi abonas la gazeton "Kontakto". |
| その購読は100ユーロです。 | La prezo de la abono estas cent euxroj. |
| 定期購読は9月に終わる。 | Mia abono finigxos en septembro. |
| 僕はもう加入料・使用料・購読料を送った。 | Mi jam sendis abonan monon (abonpagon). |
| 私どものネットレビューは簡単にご予約いただけます。メールアドレスをご記入いただくだけです。 | Nia reta revuo estas facile abonebla - necesas nur enskribi la retadreson. |
| この評論紙は多くの読者がいる。 | Cxi tiu revuo havas multajn abonantojn. |
| 航空券の予約を取り消したい。 | Mi volas malaboni la aviadilan bileton. |
| 急激な、突然の | ABRUPTA |
| 不愉快に突然の、無礼で準備のない | Malagrable subita, negxentile senprepara: |
| 前触れのない突然の地震で人々はパニックになった。 | Homoj ekpanikis pro la abrupta tertremo. |
| 道は急激な坂になっていてほとんど垂直であった。このことは一行を怖がらせた。 | La vojo estis abrupta kaj preskaux vertikala, kio timigas la irantojn. |
| 誰かが突然ドアを叩いたとき、私は恐ろしくなった。 | Mi ektimis, kiam iu abrupte frapis la pordon. |
| 彼の突然の愛について私はどうにも理解できない。 いきなり好きだって言われたって、どういうことか分からないわ。 |
Mi neniel povas kompreni la abruptecon de lia amo. |
| 夢中にさせる | ABSORBI |
| 1. 独占的に、精神や注意を占めること。 | 1. Ekskluzive okupi (la spiriton aux atenton): |
| 彼の学習は彼の考え全てを奪っている。 | Lia lernado absorbas tutan lian penson. |
| 読書に夢中の彼女はもう夜になったのも気づかなかった。 | Absorbita per la legado sxi ne rimarkis, ke jam venis nokto. |
| 2. 吸収する これらの花は急速に水を吸収します。 |
2. Sorbi: Cxi tiuj floroj rapide absorbas akvon. |
| 君のシャツはそれ自身の中に君の汗を吸い取ったのだ。 | Via cxemizo absorbis en sin vian sxviton. |
| 彼は食事も摂ろうとしないほどに、彼は自分の仕事に集中したのだ。 | Li tiel absorbigxis en sia laboro, ke li ecx ne volis mangxi. |
| グラスが落ちて、ジュースはじゅうたんに吸い取られた。 | La glaso falis kaj suko absorbigxis en tapisxon. |
| 恋愛に夢中になってしまうことは、大きな問題を引き起こしかねない。 | Absorbigxo en amo povas kauxzi grandajn problemojn. |
| 節制する、禁欲する、慎む | ABSTINI |
| 1. 原則的に何か大好物のもの(たとえばアルコール、肉、タバコその他)を我慢する | 1. Sin detenadi, pro principo, de la uzado de io plezuriga (ekzemple alkoholo, viando, tabako kaj tiel plu): |
| 私はアルコールを断っているのだが、そのお祭りは私にとってそのことでよろしくないというわけではない。 | Mi abstinas je alkoholajxoj, sed la festo por mi ne estas malbona pro tio. |
| 彼らは節制キャンペーンを開始した。 | Ili lancxis abstinan kampanjon. |
| コーヒーを控えることは私の健康を増進させた。 | Abstinado je kafo plibonigis mian sanon. |
| 君は禁酒している私は知っているから、私は君にレモネードを勧めるよ。 | Mi scias, ke vi estas abstinulo, pro tio mi proponos al vi limonadon. |
| 2. 肉食を我慢する、または過度な消費を制限する。とりわけイエスの命日の金曜日に。 | 2. Sin deteni de la mangxado de viando aux limigi troan konsumadon, precipe dum vendredo, la mortotago de Jesuo: |
| 私たちは今日は肉は控えているのだが、日曜日にはもう食べることができる。 | Hodiaux ni abstinas je viando, sed dimancxe ni jam povos mangxi gxin. |
| カトリックで肉を食べないという習慣は、断食をゆるくしたものである。 | La katolika abstinado estas mildigo de fasto. |
| 精進のおかげで私にとって「小斉」は易いこと。 | Pro mia abstinemo estas facile por mi abstini. |
| 抽象的な | ABSTRAKTA |
| 1. 現実物ではなく、純粋な性質のみ取り扱うような | 1. Pritraktanta nur purajn ecojn, ne realajxojn: |
| それはその件についての抽象的な概念に過ぎない。 | Tio estas nur abstrakta ideo pri la afero. |
| 2. 名詞について言う場合、性質や様態を現すような | 2. Esprimanta econ, estmanieron (se paroli pri substantivo): |
| 「勇気」とか「美」とかは抽象的な言葉だ。 | 《Kuragxo》, 《beleco》 estas abstraktaj vortoj. |
| 3. 現実についての多少とも正しい提示ではなく、単に形や色などの遊びの組み合わせを目的としたような | 3. Celanta ne la pli-malpli gxustan prezentadon de la realajxo, sed nur la ludan kombinon de formoj, koloroj kaj simile: |
| 私は美術館でたくさんの抽象画を見た。 | Ni vidis multajn abstraktajn pentrajxojn en la muzeo. |
| 4. 現実との接点を持たないような、非実用的な | 4. Ne havanta kontakton kun la realajxoj, nepraktika: |
| 私たちの討論は抽象的で理論(至上主義)的であった。 | Nia diskutado estis abstrakta kaj teoria. |
| 彼らは質問を抽象的に取り扱いすぎている。 | Ili tro abstrakte pritraktas la demandojn. |
| ばかげた | ABSURDA |
| 1. 常識に反した | 1. Kontrauxa al la komuna sagxo: |
| 君の発案はこのような状況ではばかげているよ。 | Via iniciativo estas absurda en tiaj cirkonstancoj. |
| 君は、自分がばかげたことを言っているって分かっていないんじゃないか? | Cxu vi ne komprenas, ke vi diras absurdajxojn? |
| 戦争の馬鹿さ加減と言うものは常にますます明白になっている。 | La absurdeco de la milito cxiam pli kaj pli evidentigxas. |
| 2. 論理法則を傷つけるような | 2. Ofendanta la regulojn de la logiko: |
| 永久機関の考えというのは馬鹿げた仮説である。 | La ideo de senfina movado estas absurda hipotezo. |
| この幾何学的な提案を背理的に証明することができる(それを受け入れなければ、ありえないような結論になるということを証明する)。 | Ni povas pruvi cxi tiun geometrian proponon per absurdo (pruvante, ke, se oni ne akceptas gxin, oni ricevas absurdajn konsekvencojn). |
| 夥しい | ABUNDA |
| 1. 十分な量より多くあるような | 1. Estanta en pli ol suficxa kvanto: |
| 賢さはありあまるほどだが、浅はかなんだ。 | Sagxo abunda, sed ne profunda. |
| 魚は深みを探し、人は豊穣を探す。 | Fisxo sercxas profundon, homo sercxas abundon. |
| たくさん繰り返す人が徹底的に学ぶ人です。 | Kiu ripetas abunde, lernas plej funde. |
| 金欠のため、僕は小さなお祝いしかしなかった。 | Pro malabundo de mono mi faris nur malgrandan feston. |
| 食料は有り余るほどある。とても食べつくせないよ。 | La porcio estas superabunda - mi ne finmangxos gxin. |
| 2. 十分な量・数量以上に含んでいる。 | 2. Entenanta pli ol suficxan kvanton aux nombron: |
| 私の祖母は非常にたくさんの庭園を所有しております。 | Mia avino havas tre abundan gxardenon. |
| われわれの国にはたくさんの森がある。 | Nia lando abundas je arbaroj. |
| その時代は国全体が豊かな数年であった。 | Tiu tempo estis jaroj de abundeco en la tuta lando. |
| 酸 | ACIDO |
| 水素イオンを水溶液に持っていて、リトマス試験紙を赤くするような化合物 | Kombinajxo, havanta hidrogenjonojn en akva solvajxo, kaj rugxiganta lakmuson: |
| これらのボトルにはさまざまな酸が入っています。酢、アミノ酸その他です。 | En tiuj cxi boteletoj trovigxas diversaj acidoj: vinagro, azotacido kaj aliaj. |
| 甘いワインの後にすっぱい酢が残っている。 | Post dolcxa vino restas acida vinagro. |
| そのワインはまずい酢だったよ。 | Tiu vino estis abomena acidajxo. |
| 彼女は胃酸過多のために、問題を抱えている。 | Sxi havas problemojn pro troa acideco en stomako. |
| その果汁はすっぱい。 | La suko estas acideta. |
| 森を枯らせた原因の一つは酸性雨である。 | Unu el kauxzoj de arbarmortado estas acidigxo de pluvoj. |
| 今日私は甘酢ソースの肉を料理するでしょう。 | Hodiaux mi kuiros viandon kun dolcxacida sauxco. |
| 当てはめる、適用する | ADAPTI |
| 1. 適切に、適当に物質的なものを何かに組み合わせる | 1. Tauxge, gxuste kunigi ion materian al io: |
| ボタンはこのガウンに楽々つけられるでしょう。 | Estos facile adapti butonojn al cxi tiu robo. |
| 刺繍を付ければ、そのジャンパーは新品に見える。 | Post adapto de brodajxo la bluzo aspektas kiel nova. |
| 君の持ってきた装置に電源を入れるから、アダプタを持って来い。 あなたの、もたらされた諸装置のスイッチを入れるため、アダプターを持て。 |
Havu adaptilon por ensxalti viajn alportitajn aparatojn. |
| あなたはその講義に材料を適用しなければならないでしょう(?) | Vi devos adapti la materialon al la prelegoj. |
| 私は新しい法律に簡単に慣れた。 | Mi facile adaptigxis al la nova logxejo. |
| 難しい手術の後、再調整が彼を待っている。 | Post malfacila operacio lin atendas readaptado. |
| くっつく、付着する | ADHERI |
| 表面的に何かの上に貼り付く。表面に何か特別な力で固着する。 | Suprajxe gluigxi sur io; suprajxe fiksigxi pro ia speciala forto: |
| 傷の両辺は癒着した。 | La du randoj de la vundo adheris. |
| しっかりした接着を保証するために、のりを両方の表面に塗ることが必要です。 | Por garantii firman adheron necesas sxmiri gluon sur ambaux surfacoj. |
| 接着テープは出血を抑制した。 | Adhera rubando malhelpis la fluadon de la sango. |
| 競売に付する | ADJUDIKI |
| 仕事、支給その他についての契約を、競争者たちに提案する。普通その獲得者はその価格として最も良い値をつける者である。 | Proponi kontrakton pri laboro, livero ks al konkurencantoj, ordinare kun la antauxa kondicxo, ke la akiranto estos tiu, kies prezoj estos la plej favoraj: |
| 町の当局は橋の建設を入札にかけた。 | La urba registaro adjudikis la konstruon de la ponto. |
| 公共事業の入札は私の国では大変一般的であります。 | Adjudikado de publikaj laborajxoj estas tre popularaj en nia lando. |
| その入札の発注者は政府当局である。 | La adjudikanto estas la sxtata administracio. |
| 入札者は私たちのサービスのために大きい金額を提案してきた。 | La adjudikatoj proponis multe da mono por niaj servoj. |
| 感嘆する | ADMIRI |
| その美しさや優秀さに魅惑される | Esti ravita per la beleco aux supereco: |
| 皆がその景色に感動した。 | Cxiuj admiris la pejzagxon. |
| 人はもし海に行かなければ、海を称賛する。・・・実際を知らずにうわべだけで見る。 | Oni maron admiras, se oni maron ne iras. |
| 彼は動物たちを感嘆の目で眺めた。 | Li rigardis bestojn kun admiro. |
| 称賛される奥さん、旦那は腹ぺこ。 | Edzin' admirata - edzo malsata. |
| その絵画は自分の周りにたくさんの賞賛者を集めた。 | Tiu pentrajxo kolektis cxirkaux si amason de admirantoj. |
| 彼女は賞賛すべき女優だよ。 | Sxi estas admirinda aktorino. |
| いさめる、しかる、たしなめる、とがめる | ADMONI |
| 1. 言論によって、行為や義務の完遂を促す。 | 1. Instigi per parolo al la plenumo de ago aux devo: |
| あなた方は互いに注意しあいなさい。 | Admonu vin reciproke. |
| 彼女は私の忠告には従わなかった。 | Mian admonon sxi ne obeis. |
| それをやるよう私は忠告しているのですよ。 | Mi admonas vin fari tion. |
| その警官は群集に解散するよう注意した。 | La policano admonis popol-amason disiri. |
| 2. 悪い振る舞いのため、真剣にとがめ意見し、しかる。 | 2. Severe riprocxi, mallauxdi pro malbona konduto: |
| その教師は生徒たちの怠けのため彼らをたしなめた。 | La instruisto admonas la lernantojn pro ilia maldiligenteco. |
| 忠告もばか者には意味がない。意味があるのは棍棒だけだ。 | Al malbonuloj ne helpas admono, nur bastono. |
| 私の返事が遅れたからといって、私を攻めないでください。 | Ne admonu min pro mia malfrua respondo. |
| 思春期にある | ADOLESKI |
| 子どもの年齢の後に来る人生上の時期にあるということ。 | Esti en tiu vivperiodo, kiu venas post la infanagxo: |
| 通常、その子どもたちが思春期にある親にとって難しい時期である。 | Kutime estas malfacila tempo por la gepatroj, kies infanoj adoleskas. |
| 14歳から20歳までの青年は、「青年」である。また12歳から18歳までの若い女性は「思春期の女子」である。 | Junulo inter 14 kaj 20 jaroj estas adoleskanto, kaj junulino inter 12 kaj 18 jaroj estas adoleskantino. |
| 彼女は喜んで思春期の時代に戻るだろう。 | Sxi kun plezuro revenus al la tempo de sia adoleskanteco. |
| 養子にする。 | ADOPTI |
| 1. 公式に法的な行為によって、人を自分の固有の息子または娘として採る。 | 1. Alpreni per oficiala, lauxlegxa akto, iun kiel sian propran filon aux filinon: |
| その赤ん坊を養子にしようと決めた。 | Ni decidis adopti tiun bebon. |
| 養子にとるための条件は厳格である。 | La kondicxoj de adopto estas striktaj. |
| 私の養父母はとてもよい人たちです。 | Miaj adoptaj gepatroj estas tre bonaj. |
| 養子と養父母との関係は良好ですか? | Cxu bonas la rilatoj inter adoptintoj kaj adoptitoj? |
| 2. 何か精神的なものを自分のものにする | 2. Alproprigi al si ion spiritan: |
| 彼はこの教授法を習得した。 | Li adoptis cxi tiun metodon de instruado. |
| このモードは中国の人たちに採用されたものでした。 | Cxi tiu modo estis adoptita de cxinoj. |
| あがめる、崇拝する。 | ADORI |
| 1. 適切な言葉や身振りによって、神々しいものとして敬う。 | 1. Honori kiel diajxon per la decaj vortoj kaj gestoj: |
| 彼らは、ある良く分からない神々を拝んでいる。 | Ili adoras iujn nekonatajn diojn. |
| これがあがめられている聖画です。 | Tio estas sankta kaj adorata bildo. |
| われわれの祖母たちはこの山の上で拝んだ。 | Niaj praavoj adoradis sur cxi tiu monto. |
| 以前ここに神々の礼拝所があった。 | Antauxe cxi tie estis adorejo de dioj. |
| 2. 強い敬意の念で愛する | 2. Ami per respektoplena pasio: |
| 子どもの頃私は、多くの英雄たちを敬愛していた。 | Multajn heroojn mi adoris en mia infaneco. |
| 自分自身に心酔する者は何の価値もない。 | Kiu mem sin adoras, nenion valoras. |
| その女優は私にとって、もっとも崇敬すべき人です。 | Por mi tiu aktorino estas plej adorinda. |
| 3. 何かについて情熱的な傾向を持つ。 | 3. Havi pasian emon al io: |
| 彼は詩歌を賛美している。 | Li adoras poezion. |
| 私は女性の美しい脚を崇拝している。 | Mi adoras belajn krurojn cxe la virinoj. |
| どんな忌まわしいことにも崇拝者がいるものだ。どんなおかしなものにでも好き者はいる。蓼食う虫も好き好き。 | Cxiu abomenajxo trovas sian adoranton. |
| 君のアイデアは崇拝するに足る。 | Via ideo meritas adoradon. |
| 不義密通する | ADULTI |
| 夫婦の信頼を他の人物との性的な関係によって破壊する。 | Rompi la geedzan fidelecon per seksa rilato kun alia persono: |
| 浮気はだめよ! | Ne adultu! |
| 彼は自分の近隣の人妻と不倫した。 | Li adultis kun la edzino de sia najbaro. |
| 私の妻が他の男に不義密通されるなど、私は望んでいない。 | Mi ne volas, ke mia edzino estu adultigata de aliulo. |
| 彼女は浮気のとりこになった。 | Sxi estis kaptita en adulto. |
| 彼は浮気癖があって、しかもその浮気を隠しおおせなかった。 | Li estis tre adultema kaj ne sukcesis kasxi siajn adultojn. |
| 最近は不倫が非常に広まってしまった。 | Lastatempe adultado tre disvastigxis. |
| 不義の者の目は夕暮れを待っている。 | La okulo de adultulo atendas la krepuskon. |
| 弁護人 | ADVOKATO |
| 1. 裁判で公的に原告または被告の利害の防御の権利を与えられた人物 | 1. Persono oficiale rajtigita defendi en jugxejo la interesojn de procesanto aux de akuzato: |
| 彼はたくさんの金、弁護士を持っていて、それがため恐れるものは何もない。 | Li havas multe da mono kaj bonan advokaton, pro tio nenion timas. |
| 神父は教会のおかげで生き、弁護士は裁判所のおかげで生きている。 | Pastro vivas de pregxoj, advokato de legxoj. |
| 私は弁士事務所で働いている。 | Mi laboras en advokata oficejo. |
| 彼は地方の弁護士会に登録した。 | Li registrigxis en la loka advokataro. |
| 私の弁護士資格を剥奪しないよう希望します。 | Mi esperas, ke mia advokateco ne estos nuligita. |
| 2. ある物事に有利に話す、または不満を訴える人。または他の人に続いて話したり訴えたりする人 | 2. Persono, kiu parolas aux pledas favore al afero, aux vice de alia persono: |
| 私の妻の前では私を立てるようにしてくださいませんか。 | Bonvolu esti mia advokato antaux mia edzino. |
| お世辞の、愛想の良い | AFABLA |
| 1. 人を気持ちよくさせるような言葉や配慮でもって好意的に振舞っているような | 1. Kondutanta placxivole kun agrablaj vortoj kaj komplezo: |
| 君はそんなふうに愛想よくいようとは思わないし、道を見つけるために私を助けようとも思わないんだな? | Cxu vi ne volas esti tiel afabla kaj helpi al mi trovi la vojon? |
| 食事満載のテーブルのそばで皆は大変愛想がよい。 | Apud plena mangxotablo cxiu estas tre afabla. |
| あなたの私にお示しなさったご好意に感謝いたします。 | Dankon pro via afableco, kiun vi montris al mi. |
| 君は母親に非常に愛想が悪いな。 | Vi estis tre malafabla al via patrino! |
| 2. 示されている行為や親切のために感じがよい | 2. Placxa pro la montrata bonvolemo aux komplezo: |
| 喜んで彼女の好ましい招待をおけた。 | Mi kun plezuro akceptis sxian afablan inviton. |
| 感じの良い言葉は力より心に届く。 | Afabla vorto pli atingas ol forto. |
| 親切にする人は楽しく暮らせる。親切にする人は気持ちよく生活している。 | Kiu agas afable, vivas agrable. |
| 確かに彼女は僕のことが好きじゃないようだ。だって彼女は僕のことを冷たい視線で見るんだ。 | Evidente sxi ne sxatas min, cxar sxi rigardis al mi malafable. |
| 2. 慣れていない使用者のために感嘆に使用できるような | 2. Facile uzebla por nesperta uzanto: |
| そのプログラムは大変分かりやすい。初心者向けになっている。丁寧で分かりやすい。やさしい。 | La programo estas tre afabla. |
| 感動を与える、健康に障る、作用する | AFEKCII |
| 1. 存在しているものの精神状態に変化をもたらす | 1. Estigi sxangxon en la animstato de ekzistajxo: |
| 対象物がわれわれの意識に作用することによってのみ、われわれはそれを知ることができる。 | Objektojn ni konas nur per tio, ke ili afekcias nian konscion. |
| 2. 感覚に強く触れる | 2. Forte tusxi la sentojn: |
| 両親の死は彼女に影響した。 | La morto de gepatroj afekciis sxin. |
| 彼は自分の情緒をコントロールできない。 | Li ne kapablas estri siajn afekciojn. |
| 私の言葉は感情的な反応を引き起こした。 | Miaj vortoj elvokis afekciajn reagojn. |
| 3. 肉体を病気の状態にしてしまうこと | 3. Malsane aliigi la fizikan staton: |
| 麻痺は体の半身に及んだ。 | Paralizo afekciis la duonon de lia korpo. |
| 座りがちの生活や脂分の多い食事は私にとって病気の原因となった。 | Sidema vivo kaj grasaj mangxajxoj kauxzis al mi afekcion. |
| ふりをする、気取る | AFEKTI |
| 1. 自然的でない、単純でない方法によって見せかける | 1. Sxajnigi ion per nenaturaj, nesimplaj manieroj: |
| 彼が興味がある振りをしていることは、私にはわかっている。 | Mi scias, ke interesigxon li afektis. |
| 私はすぐその人の取り繕いに気づいた。 | Mi tuj rekonas afekton de la homo. |
| 彼女は私におしとやかな振る舞いをして見せた。 | Sxi estis al mi afekte gxentila. |
| 彼女は素敵な、裏表のない女性です。 | Sxi estas bona kaj senafekta virino. |
| 2. 本当は心から望んでいたのに、あたかもそうではいなかったかのような表情を作る。単純ではない・強情な・注意をひきつけるような態度を示す。 | 2. Fari mienojn, kvazaux oni ne volus, dum oni ja volas; montradi nesimplan, pretendeman, atentovekan sintenadon: |
| 子ども等よ、駄々をこねるのをやめなさい。 | Infanoj, cxesu afekti! |
| その気取り屋さんは、鏡の前でいろいろとポーズを取るのが好きなのです。 | Tiu afektulino sxatas afektadi antaux la spegulo. |
| いまどきの若者というのは、非常に気取っている。 | La nuntempa junularo estas tre afektema. |
| あんたのきざな声は私をいらいらさせる | Via afekta vocxo min nervozigas. |
| 悩ませる | AFLIKTI |
| 厳しい心の痛みの原因になる。 | Kauxzi severan kordoloron: |
| 彼の裏切りは彼女を苦しめた。 | Lia perfido afliktis sxin. |
| 苦悩のために彼は病気になってしまった。 | Li malsanigxis pro afliktigxo. |
| 彼の顔には苦悩の色が浮かんでいた。 | Sur lia vizagxo aperis aflikto. |
| 彼女は非常に悩まされた。 | Sxi estas ege afliktita. |
| 君について一体誰が悩むことになるのだろう。 | Kiu afliktigxos pri vi? |
| 肯定する、認める、認可する、認知する | AGNOSKI |
| 公式に権利を与えられたことを表明する | Deklari oficiale rajtigita: |
| 私は相続遺産について権利を認められた。 | Oni agnoskis miajn rajtojn je la heredajxo. |
| エスペラントはいつかすべての国の政府に公式に認可されるかどうか、僕は興味がある。 | Min interesas, cxu Esperanto estos iam oficiale agnoskita de cxiuj registaroj. |
| 彼らは選挙結果を黙殺した | Ili silente malagnoskis la rezultojn de la vocxdonado. |
| 死の苦しみにもがく | AGONII |
| 1. 死ぬ前の最後の痛みに苦しむ | 1. Suferi la lastajn dolorojn antaux la morto: |
| 彼は死に直面してもがき苦しんでいることを皆知っていたが、彼は死なないようそれを試した。 | Cxiuj sciis, ke li agonias, sed li tion provis ne montri. |
| 私は水をほしがって枯れかけていた花々に水をやった。渇きのため苦しんでいた花に対して満たしてやった。 | Mi saturis la florojn jam agoniantajn de la soifo. |
| 私の父の死に面して苦しんでいるのを正視することができなかった。 | Mi ne povis vidi agonion de mia mortanta patro. |
| 2. すぐに終わらせる | 2. Estu tuj finigxonta: |
| 夏の日はもう終わりつつあった。 | La somera tago jam agonias. |
| 調子を合わせる、調律する、調和させる | AGORDI |
| 楽器の複数の音の間や、オーケストラの複数の楽器の音の間を正しい関係に設定する。 | 1. Starigi la gxustan rilaton inter la sonoj de instrumento aux de pluraj instrumentoj de orkestro: |
| そのバイオリン奏者は自分の楽器の調律をした。 | La violonisto agordis sian instrumenton. |
| 楽器は全部調律済みです。 | Cxiuj instrumentoj agordigxis. |
| そのピアノは調律がうまくいっていなくて、そのため私は調律師を呼んだ。 | La piano estis misagorda, pro tio mi venigis la agordiston. |
| 2. それが機能したり望まれた周波数になるように回路を適正にする。 | 2. Algxustigi cirkviton, por ke gxi funkciu laux la dezirata frekvenco: |
| 彼はラジオをチューニングした。 | Li agordis la radioricevilon. |
| それは簡単に調整・チューニング・セットアップできます。 | Gxi estas tre facile agordebla. |
| 3. 一定のやり方で人の心の弦を振るわせる | 3. Vibrigi la kordojn de ies animo en difinita maniero: |
| 何が私に対して不当にあなたの心を動かしのであろうか。 | Kio agordis vin maljuste kontraux mi? |
| あなたは常に非常に批判的な・物事にけちをつけるような態度ですね。 | Vi estas cxiam tre kritikeme agordita. |
| 彼の心は信心深くなっていた。 | Lia animo agordigxis pie. |
| 4. コンピュータプログラムの動作を決定するパラメータにとって、もっとも適切な値を選択する。 | 4. Elekti konvenajn valorojn por la parametroj, kiuj difinas la funkciadon de komputila programo: |
| 私は新しいソフトを私のコンピュータの中で調整した。 | Mi agordis novan programon en mia komputilo. |
| あなたはいつでもそのプログラムの環境設定を変更することができます。 | Vi povos ajnmomente sxangxi la agordojn de la programo. |
| 快適な、楽しい | AGRABLA |
| 好ましくまた楽しませる、喜ばせる | Placxa kaj plezuriga: |
| 君はとっても楽しい人だねぇ! | Vi estis tre agrabla al mi! |
| 短時間の客はありがたい。 | Agrabla estas gasto, se ne longe li restas. |
| 君が私を訪ねてきてくれて楽しい。 | Estas tre agrable, ke vi vizitis min. |
| あの男は私にたくさん楽しいことをしてくれた。 | Li faris multe da agrablajxoj al mi. |
| 彼女の愛想のよさは私をして非常に喜ばせた。 | Sxia agrableco min tre plezurigis. |
| われわれはいつも生活を楽しいものにしようと試している。 | Ni cxiam provas agrabligi nian vivon. |
| 突然われわれは気持ちの悪い声を耳にした。 | Subite ni ekauxdis malagrablan vocxon. |
| 侵略する | AGRESI |
| 一方が攻撃される恐れがないままに、攻撃する | Ataki la unua, ne estante mem minacata de atako: |
| 「その少年たちは再び君を攻撃しただろうか」とその母は質問した。 | 《Cxu la knaboj denove agresis vin?》 demandis la patrino. |
| 彼らの攻撃的な意見に僕はもう疲れてしまった。 | Mi jam lacigxis de iliaj agresaj riprocxoj. |
| これはわが国への侵略である! | Tio estas agreso kontraux nia nacio! |
| 「あなたの息子は攻撃的だ」と教師は言った。 | 《Via filo estas tro agresema,》 diris la instruisto. |
| あなたの攻撃性についてはたくさんの人が不満を申し立てていた。 | Multaj plendis pri via agresemo. |
| あなたはすべての侵略的なものを避けなければならない。 | Vi devas eviti cxion agresivan. |
| 加速する、推進する、振興する | AKCELI |
| 1. 体や原始の速さを増す | 1. Kreskigi la rapidon de korpo aux atomoj: |
| モーターのアクセルペダルを踏め! | Akcelu la pedalon de motoro! |
| 彼はアクセルを踏んで、私たちはもっと速く走り始めた。 | Li premis la akcelilon kaj ni ekveturis pli rapide. |
| 2. 始められた行いをもっと早くする。 | 2. Plirapidigi komencitan agon: |
| 何がその不幸を加速していったのだろうか。 | Kio akcelis la malfelicxon? |
| 急ぎすぎると目的を達成できない。急がば回れ | Tro rapida akcelo ne kondukas al celo. |
| 職長はその仕事のスピードを速めることを要求した。 | La estro postulis akceladon de la laboroj. |
| そのためにわれわれは促進剤を使おう(反応を早める物質) | Por tio ni uzos akcelanton (substancon, kiu akcelas reakcion). |
| 私の脈は速くなった。 | Mia pulso akceligxis. |
| あまりに駆り立てるとかえって遅くする。 | Kiu tro pelas, nur malakcelas. |
| 3. 促進する | 3. Plifruigi: |
| 私たちは速く立ち去らねばならなかった。 | Ni devis akceli nian forveturon. |
| 4. 進展させる、前進させる | 4. Progresigi, antauxenigi: |
| 残念ながらそれはエスペラントの前進を促進したりはしないだろう。 | Bedauxrinde tio ne akcelos la progreson de Esperanto. |
| 受け入れる | AKCEPTI |
| 1. 人が与えたり提案したりするものを受け取る合意をする。 | 1. Konsenti ricevi ion, kion iu donas aux proponas: |
| 彼女はその男の金を受け取らなかった。受け入れなかった。拒絶した。 | Sxi ne akceptis lian monon. |
| 贈り物を受けとる人は安らぎを失う。 | Kiu akceptas donacon, perdas la pacon. |
| 私は報酬を拒絶した。補償を | Mi malakceptis la rekompencon. |
| 2. 自分の家、自宅その他類似のものに入らせる。 | 2. Lasi eniri en sian domon, hejmon kaj simile: |
| 私はそんな犯罪者を家に入れたりはしないでしょう。 | Mi ne akceptos tiun krimulon! |
| 私の祖母は毎週日曜日に私たち家族を家に招き入れています。 | La avino akceptadas nian familion cxiun dimancxon. |
| 3. 招待された人、客などに対して振舞うように振舞う | 3. Tiel aux tiel konduti kontraux invitito, gasto kaj simile: |
| 彼らは非常に来客好きな感じで私たちを迎え入れた。 | Ili tre gastame akceptis nin. |
| 人は顔で受け入れ、知恵で立ち去る。 | Oni akceptas laux vizagxo, oni forlasas laux sagxo. |
| 君はその女性の方に行くことができる。彼女は受付に座っていて、あなたは必要な情報を受けることができる。 | Vi povas turni vin al la virino, kiu sidas cxe akceptejo kaj ricevi bezonatajn informojn. |
| 4. 何か肯定的に許諾することに合意する | 4. Konsenti pri io, aprobe allasi: |
| 残念ながら私の提案は受け入れられなかった。 | Bedauxrinde oni ne akceptis mian proponon. |
| 諸決定はすでに受け入れられた。採択された。 | La decidoj jam estas akceptitaj. |
| その計画の採用を希望しています。 | Mi esperas je akcepto de la projekto. |
| あなたの諸条件/境遇は受け入れられそうに思えます。 | Viaj kondicxoj sxajnas esti akcepteblaj. |
| 5. 当該の状態を修正するまたは何らかの性質を付加するような行為によって、影響を受けた(trafita?) | 5. Esti trafita de ago, kiu modifas la staton de la trafitajxo aux donas al gxi ian econ: |
| そのルールは多くの例外を認めている。 | Tiu regulo akceptas multajn esceptojn. |
| 事故 | AKCIDENTO |
| 物質的あるいは肉体的なダメージを伴う不幸な出来事 | Malfelicxa okazajxo, kauxzanta materiajn aux korpajn damagxojn: |
| 彼は路上で事故にあった。事故に苦しんだ。 | Li suferis akcidenton sur la strato. |
| 私は事故に対しての保険に入っている。 | Mi havas asekuron kontraux akcidentoj. |
| 彼女の死は事故だったんだ。 | Sxia morto estis akcidenta. |
| (仕事中の)労災で怪我をした。 | Mi estis vundita dum laborakcidento (dum profesia laboro). |
| 獲得する、得る | AKIRI |
| 1. 購買や交換などの手段で具体物の所有者になること | 1. Igxi posedanto de io konkreta per acxeto, intersxangxo aux alie: |
| 私たちは安い値段で大変良い家を手に入れました。 | Ni akiris tre bonan domon je malalta prezo. |
| 寝床を愛するものは、利益を得られない。 寝てばかりいることが好きな人は、稼ぐことができない。 |
Kiu amas la liton, ne akiros profiton. |
| 罪を犯して手に入れたものは利益にならない。 | Peke akirita ne estas profita. |
| 得たようなやり方で失う。 | Kiel akirite, tiel perdite. |
| 得失は一緒にやってくる。損得は裏表。 | Akiro kaj perdo rajdas duope. |
| 2. 何か願っていたものを貰い受けることに成功する。 | 2. Sukcesi ricevi ion petitan: |
| あなたはそのためにはアカデミーの許可を得ることが必要です。 | Vi devas akiri por tio la permeson de la Akademio. |
| 3. 独自の努力で、誰かの好意や援助、支持を取り付けることに成功する。 | 3. Per propra klopodo sukcesi havigi al si ies favoron, helpon, apogon: |
| 彼は大変親切で世話好きだったので、たくさんの友達ができた。 | Li estis tre bonkora kaj helpema kaj pro tio akiris multajn amikojn. |
| 彼女は得がたい女性だ。 | Sxi estas neakirebla virino. |
| 彼はゴマをすって私の許しを得ようとした。 | Li provis flatakiri mian pardonon. |
| 4. 苦労や努力によって人に何か抽象的なものを得させる | 4. Havigi al si ion abstraktan per penado aux klopodo: |
| 君は賢くなったりは絶対にしないように思える。 | Sxajnas al mi, ke vi neniam akiros sagxon. |
| 知識は得たほうがよい、だけどそれを全部しゃべらないほうがよい。 | Scion akiru, sed ne cxion eldiru. |
| 測り量ることで成功が得られる。 | Per mezuro kaj peso akirigxas sukceso. |
| ちょっと一息つかせてくれ。 | Lasu min reakiri mian spiron. |
| 喝采する、歓呼する | AKLAMI |
| 好意的な声援で、受け入れる、挨拶する(大群衆について言うとき) | Per favoraj krioj akcepti, saluti (se paroli pri granda amaso): |
| 皆が王子様に喝采し敬意を表した。 | Cxiuj aklamis kaj honoris la princon. |
| 彼を大統領と歓呼した | Oni aklame nomis lin prezidanto. |
| 彼は拍手で初代議長になった。 | Li farigxis la unua prezidanto per aklamo. |
| 順応させる | AKOMODI |
| 何かを、それが適切に機能することができるように、適正化する・適応する | Algxustigi, adapti ion, por ke gxi povu tauxge funkcii: |
| 家をきちんとするためにたくさんのお金が必要なんだ。 | Mi bezonas multe da mono por akomodi la domon. |
| 彼はあらゆる状況に対応していかねばならないだろう。 | Li devos sin akomodi al cxiuj situacioj. |
| 人の眼はさまざまな距離に即座に対応する。 | La homaj okuloj rapide akomodigxas al diversaj distancoj. |
| 君の適応能力には舌を巻くよ。 | Min mirigas via povo de akomodo al situacioj. |
| ついていく、随行する、同行する | AKOMPANI |
| 1. ある人とともにいるまたは行く | 1. Esti aux iri kun iu: |
| 彼は自分の親友の女性と彼女の家まで同行した。 | Li akompanis sian koramikinon gxis sxia domo. |
| ずっと君が成功とともにありますように | Sukceso cxiam vin akompanadu! |
| 大統領は大勢の随行者とともにやってきた。 | La prezidento venis kun granda akompanantaro. |
| 少し待ってくれ。友達を連れてくるよ(家の出口まで)。 | Atendu iomete, mi elakompanos miajn amikojn (gxis la elirejo de la domo). |
| 2. 同時に発生し、しばしば相互関係の下に付け加わること | 2. Aldonigxi al io, okazi samtempe kaj ofte interligite kun io: |
| 慈善はいつも富に伴うというものではない。 | La filantropio ne cxiam akompanas la ricxecon. |
| 3. 従たるパートを同時に演じたり歌ったりしながら支えること。 | 3. Subteni, ludante aux kantante samtempe akcesoran parton: |
| 私はその歌手のピアノの伴奏をしています。 | Mi akompanas la kantiston per la piano. |
| 彼女はギター伴奏で歌う | Sxi kantas kun la akompano de gitaro. |
| 彼は有名なピアニストの随行者である。 | Li estas akompananto de la fama pianisto. |
| 一致・調和 | AKORDO |
| 1. 感覚や意見が二人または複数の人々の間で同じであること | 1. Sameco de sentoj aux opinioj inter du aux pluraj personoj: |
| われわれの共同作業中、われわれは常に調和のうちにあった。 | Dum nia kunlaborado ni cxiam estis en akordo. |
| 彼らは私たちをだますために調子を合わせていた。 | Ili akordigxis por trompi nin. |
| 彼は周囲に調子を合わせるような性格だ。融通のきく性格だ。何にでも同意するようなやつだ。 | Li havas akordigxeman (konsenteman) karakteron. |
| それは調整不可能なトラブルであった。 | Tio estis neakordigebla konflikto. |
| とうとう私たちは再び意見が一致した。和解した。 | Finfine ni reakordigxis. |
| 2. 二つまたは複数の事柄の間の正しい加減 | 2. Gxusta konveneco inter du aux pluraj aferoj: |
| 彼らは調和している、お願いと噛みつきのごとく。・・・反感しあっている。malsimpatiegas(PIV)。犬猿の仲。 |
Ili estas en akordo, kiel peto kaj mordo. |
| これらの色はよく調和している。 | Tiuj koloroj bone akordas. |
| 時計を合わせる必要がある。 | Necesas akordigi la horlogxojn. |
| これらの諸要求(諸申し立て)は互いに調整不可能である。相反している。 | Tiuj postuloj estas inter si malfacile akordigeblaj. |
| 3. 協和・不協和の音の組み合わせ | 3. Kombino de tonoj, konsonanca aux disonanca: |
| 諸協和音というのは、元になっている音階の名前で名づけられる。 | Akordoj estas nomataj laux la gamnomo de la radiko. |
| 協和しない音は、韻をもたらさない。 | Kio akorde ne sonas, tio rimon ne donas. |
| きつい、鋭い、強烈な | AKRA |
| 1. その縁が切れるような、またはその突端が刺すような。 | 1. Tia, ke gxia rando estas trancxa aux gxia pinto pika: |
| サメの歯は鋭い。 | La dentoj de la sxarko estas akraj. |
| 小さな小鳥だが、鋭いくちばし | Malgranda birdeto, sed akra ungeto. |
| ナイフは研ぎ器(砥石)で研ぐことができる。 | Trancxilojn oni povas akrigi per akrigilo. |
| そのナイフの刃はもはや鋭くはない。 | La akrajxo de la trancxilo jam estas malakra. |
| 2. 生き生きと、貫くように諸感覚を刺激するような | 2. Vive kaj penetre ekscitanta la sensojn: |
| その肉はコショウで辛かった | La viando estis akra pro pipro. |
| われわれの食欲は食事の間きつくなっていくだろう。 | Nia apetito akrigxos dum la mangxado. |
| 3. 不快で気分を害するように諸感覚に印象を与えるところの | 3. Malagrable kaj ofende impresanta la sentojn: |
| そのひどいあざけりは、私をいたく苦しめた。 | Tiuj akraj mokoj tre dolorigis min. |
| 彼がひどく私を攻撃したとき、誰も私をかばってはくれなかった。 | Neniu min defendis, kiam li min akre atakis. |
| 4. 感覚や知性について言う場合、非常に微細な、判別しにくい詳細について感知できるような。 | 4. Kapabla percepti tre etajn, malfacile distingeblajn detalojn (se paroli pri sensoj aux pri intelekto): |
| 客は鋭い目を持っている。 | Gasto havas akrajn okulojn. |
| 経験は人を賢くする | Sperto sagxon akrigas. |
| 老いは視覚を鈍化させる。 | Maljuneco malakrigas la vidadon. |
| 活動的な | AKTIVA |
| 1. 彼・彼女・それが活動できる状態にあるような。何かに対して効果を与えることができるような。 | 1. Tia, ke li/sxi/gxi kapablas agi, efiki sur ion: |
| 私はUEAの活動的なメンバーである。活動家である。 | Mi estas aktiva membro de UEA. |
| もう何年も彼女はE@I(Education@Internet)で活躍している。 | Jam dum multaj jaroj sxi aktivas en E@I. |
| 私たちは活動家たちのためにさまざまなセミナーを開催している。 | Ni organizas diversajn seminariojn por aktivuloj. |
| 法は遡及しない。 | Legxo ne havas retroaktivan efikon. |
| 2. 活性やエネルギーにみちているような、たくさん活動しているような | 2. Plena je vigleco kaj energio; multe aganta: |
| 交通は四六時中非常に活発である。 | La trafiko estas tre aktiva dum cxi tiuj horoj. |
| 彼の異常なまでな活発さは私を怖がらせている。 | Min timigas lia tro granda aktiveco. |
| 彼女は突然活発になって、異様な振る舞いを始めた。 | Subite sxi aktivigxis kaj komencis strange konduti. |
| 3. 結果をきちんともたらすように、力強く効果のあるような | 3. Rezultodone, energie efikanta: |
| それは効き目のある治療機具だ。 | Tio estas aktiva kuracilo. |
| 現時点の | AKTUALA |
| 1. 今現在、実際に存在しているところの | 1. Efektive ekzistanta en la nuntempo: |
| そこでは、あなたは現在も生きているエスペラントの文化や芸術についての情報を見つけるでしょう。 | Tie vi trovos informojn pri aktuala viva Esperanta kulturo kaj arto. |
| 2. 現在性のために関心のある | 2. Interesanta pro la nuntempeco: |
| この問題はわが国にとって喫緊の問題である。それはもう待ってはくれない。 | Tiu cxi problemo estas aktuala por nia lando, gxi ne povas atendi. |
| その(「エスペラント・ナウ」プロジェクトの)E@Iの新しいページ群にはエスペラントについての重要な情報がすべて掲載されている。 | La nova pagxaro de E@I (de projekto 《Esperanto aktuale》) enhavos cxiujn gravajn informojn pri Esperanto. |
| テレビの時事問題の放送でそれを聞いたことがある。 | Mi auxdis tion de televidaj aktualajxoj. |
| われわれのインターネットページを今日的な内容にする必要がある。 | Necesas aktualigi la enhavon de nia ttt-ejo. |
| そのニュースはもう古い。 | La novajxo jam estas malaktuala. |
| 時間厳守の、正確な | AKURATA |
| 正確に定められた時間内、あるいは合意された時間に約束、奉仕、義務などを遂行するような | Plenumanta promeson, servon, devon ks precize en la difinita tempo, je la interkonsentita horo: |
| ここでは時間に几帳面な事務員たちだけが働いている。 | Cxi tie laboras nur akurataj oficistoj. |
| 私たちの顧客との通信において君はきちんと時間を守ってないと思う。 | Mi pensas, ke vi estas neakurata en la korespondado kun niaj klientoj. |
| 兄弟のように愛し合おう、しかし勘定は時間を守ろう。(支払いを見逃さないようにする) | Ni amu nin frate, sed ni kalkulu akurate (ne preteratentante la pagdatojn). |
| 君の不十分な時間の正確さについてみんな大いに不満をもっている。 | Oni multe plendas pri via nesuficxa akurateco. |
| 急性の、高音の、鋭角の | AKUTA |
| 1. 直角より小さい(角について言うとき) | 1. Malpli granda ol orto (se paroli pri angulo): |
| 三角に少なくとも二つの鋭角がある。 | Triangulo havas almenaux du akutajn angulojn. |
| 2. 強い症状を示すような、急速に重篤化するような | 2. Prezentanta fortajn simptomojn, rapide gravigxanta: |
| そのおばあさんは急性の肺結核にかかっている。 | La avino suferas akutan ftizon. |
| 3. 高い周波数を持つような(音について言うとき) | 3. Havanta altajn frekvencojn (se paroli pri sono): |
| 私の耳は彼女の甲高い声に耐えられない。 | Miaj oreloj ne povas toleri sxian akutan vocxon. |
| 私はゆったりした川の呟きを楽しんだ。 | Mi gxuis malakutan murmuron de la rivero. |
| 起訴する・糾弾する | AKUZI |
| 人を物事ついて罪あるものとする | Kulpigi iun pri io: |
| 彼らはテロの関係で起訴された。 | Oni akuzis ilin pri terorismo. |
| 彼は妻殺しの罪で起訴された。 | Li estis akuzita pri mortigo de sia edzino. |
| すべての被告に罪があるとは限らない。 | Ne cxiu akuzito estas kulpa. |
| 彼女が宝石を盗んだ、というのが訴追の罪状であった。 | La akuz(ajx)o estis, ke sxi sxtelis la juvelon. |
| 告訴人は、告発の間、よく論証をした。 | La akuzanto bone argumentis dum akuzado. |
| 彼は冤罪だと僕は確信している。 | Mi estas certa, ke oni misakuzis lin. |
| 彼は公的に自首した。 公の場で自己批判した(E-Jo) |
Li faris publikan sinakuzon. |
| 恵み、施し物 | ALMOZO |
| 貧者を助けるものとしての、たいていの場合金銭による親切な贈り物 | Favorkora donaco plej ofte mona, kiel helpo al malricxulo: |
| 乞食たちはしばしば礼拝所のそばに座って、施し物を乞うている。 | Almozuloj ofte sidas apud la pordo de la pregxejo kaj petadas almozon. |
| 施し物が貧乏にしてしまうというわけではない。 | Almozoj ne malricxigas. |
| 私は施しを請うなんて絶対にできない。 | Mi neniam povus almoz(pet)i. |
| それらの人々は施しで生きているのですよ。 | Tiuj homoj vivas almoze. |
| 遠慮がちの(シャイな・内気な)の乞食は、嚢も空のままである。 | Almozpetanto singxena restas kun sako malplena. |
| 計算なしに暮らす者は、そのうち乞食になってしまうだろう。 | Kiu vivas sen kalkulo, baldaux estos almozulo. |
| 彼は恵み深い。進んで気前よく施し物をする。 | Li estas almozdonema - volonte kaj malavare donanta almozojn. |
| 交互に起こる 多少とも規則性を持って、順番にそれが続くこと。 |
ALTERNI |
| 交互に起こる 多少とも規則性を持って、順番にそれが続くこと。 |
ALTERNI 1. Sin sekvi lauxvice, kun pli-malpli da reguleco: |
| 春、夏、秋そして冬の四つの季節は交互に順にやってくる。 | Kvar sezonoj de printempo, somero, auxtuno kaj vintro alternas orde. |
| 2. 順に肯定的になったり否定的になったりすること | 2. Esti lauxvice pozitiva kaj negativa: |
| 交流電流 | Alternanta elektra fluo. |
| 毎年冬と春交互に洪水に襲われる。 | Cxiujare cxe alterno de vintro kaj printempo nin atakas inundoj. |
| 人びとは、四季が繰り返し立ち現れることと天体の運行を通じて、天の摂理というものを知っていた。 | Ili konis la cxielon pere de alternado de la kvar sezonoj kaj irado de la steloj. |
| 彼らは特別に、男性と女性とを交互にテーブルに配置した。 | Ili speciale alternigis la virojn kaj virinojn cxirkaux la tablo. |
| アルテルナトーロ(交流発電機)は、交流電流を作り出す機械です。 | Alternatoro estas masxino, kiu produktas alternan elektran fluon. |
| 暗に言及すること | ALUDI |
| 1. 誰かあるいは何かについて言うこと。ただし、固有名詞やその言葉は使わずに、かつ何について言っているかわかるように。 | 1. Paroli pri iu aux io, ne uzante la propran nomon aux vorton, sed iel komprenigante, pri kiu aux kio temas: |
| 首相は即時講和を示唆した。 | La ministro aludis la jxusajn packontraktojn. |
| これらの私に対するようなほのめかしには私は何の興味もない。 | Min tute ne interesas tiuj aludoj kontraux mi. |
| 2. 間接的に知らせること、暗に知らせて警告すること 彼女が悪い妻であるなんてことは彼は彼女ににおわすようなことはなかった。 |
2. Nerekte sciigi, subkomprenige averti: Li neniam aludis al sxi, ke sxi estas malbona edzino. |
| 彼はまさに金のために彼女と結婚したのだと、人々はそれとなく忠告し続けた。 | Homoj aludadas, ke li edzigxis je sxi gxuste pro la mono. |
| 賢人にはほのめかすだけで十分である。 | Por sagxulo suficxas aludo. |
| ほのめかす、それとなく知らせる | ALUDI |
| 1. 人や物事について、その固有の名称や単語を用いずに話す。しかしどうにかしてその人物や事物がテーマであることがわかるように。 | 1. Paroli pri iu aux io, ne uzante la propran nomon aux vorton, sed iel komprenigante, pri kiu aux kio temas: |
| 首相は最近の講和条約について間接的に触れた。 | La ministro aludis la jxusajn packontraktojn. |
| 私に反対しているそれらのほのめかしについては私は全く興味がない。 | Min tute ne interesas tiuj aludoj kontraux mi. |
| 2. 直接的にではなく知らせる。言外に警告する。 | 2. Nerekte sciigi, subkomprenige averti: |
| 彼女は悪い妻だということを、彼はまったく匂わせないようにしていた。 | Li neniam aludis al sxi, ke sxi estas malbona edzino. |
| 仮がまさに金銭目的で彼女と結婚したのだと、人々は気づかせようとしている。ほのめかしている。 | Homoj aludadas, ke li edzigxis je sxi gxuste pro la mono. |
| 賢い人にはほのめかすだけで十分だ。 | Por sagxulo suficxas aludo. |
| つらい、厳しい、ひどい、苦い | AMARA |
| 1. 味が苦い | 1. Maldolcxa por la gusto: |
| その茶は非常に苦くてまずかった。 | La teo estis tre amara kaj malbongusta. |
| 私はその苦い汁をたくさん飲んでやる。 | Mi tre trinkos (drinkos) tiun amarajxon! |
| 2. 心に苦い | 2. Maldolcxa por la koro: |
| おばあさんの死は彼女にとってつらい痛みであった。 | Morto de la avino estis amara doloro por sxi. |
| 若い男女を見ながら彼はいたく残念がった。時は非常に早く過ぎ去っていき、自分はもう歳を取ってしまったと。 | Rigardante gejunulojn li amare bedauxras, ke la tempo pasis tre rapide kaj li jam maljunigxis. |
| 突如彼女は自分が未亡人になったことをつらく感じるようになった。 | Subite sxi eksentis la amarecon de sia vidvinigxo. |
| 広がり、広さ、規模、外延、音域、声域、幅、偏差 | AMPLEKSO |
| 1. その持てるものに関して考えられた場合の体積の大きさの度合い | 1. La grado de volumena grandeco, konsiderata rilate al tio, kion gxi enhavas: |
| バビロンはその大きさと建築で知られている。 | Babilono estas konata laux sia amplekso kaj arkitekturo. |
| PIV(イラスト入り大成エスペラント辞典)は大きな/包括的な/広範囲の単語を網羅した辞典である。 | PIV (Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto) estas ampleksa vortaro. |
| lernu の講習会場に、なおいくつかの講習会が付け加えられた。 | Ankoraux kelkaj kursoj ampleksigis la kursejon de lernu!. |
| 2. 含まれている詳細さや状況の、比ゆ的な広さの程度。 | 2. Grado de metafora vasteco, en rilato kun la entenataj detaloj aux cirkonstancoj: |
| われわれはまだ災害の大きさをよく知らない。 | Ni ankoraux ne scias la amplekson de katastrofo. |
| 僕の記憶がいっぱいになるほど君とは長い知り合いだ。 | Mi konas vin tiel longan tempon, kian povas ampleksi mia memoro. |
| 会議の見通しは豊かになった。 | La perspektivoj de la Konferenco ampleksigxis. |