ligoj / リンク集

エスペラントを学んでみたいと思う方、エスペラントについて知りたい方へ

エスペラント入門のためのリンク集
〇「ザメンホフ伝」(いつのまにか再掲載されていて良かった)
エスペラントについてよくご存じでない方はまずは「エスペラント」語の考案者の伝記、「ザメンホフ伝」をお読みください。

このブログの中の記事(主に対訳。ただし拾ったものの組み合わせ)

対訳のタグを押してみてください。

ネット辞書

エスペラントのブログなど

団体など

ツール


国連やその他の国際的な組織や機構

バイクツーリング・その他

エスペラントの動画を集めたリンク集サイト
エスペラントの読み物など
その他

*1:作者の「X」のアカウントは、@catnose99さんで、開発のきっかけなどは、こちら。Catnose99さんが運営している他のサイトは、こちらしずかなインターネット

Muroj de miljaroj

Когда упал языковой барьер в Х выяснилось, что ненавидят, хотят убить друг друга по национальному признаку только мудаки во власти. Остальные жители планеты хотят видеть котиков друг у друга.
Всех с Пасхой! Тепла, уюта, достатка в ваши дома💜

ロシア語からの翻訳
Xで言語の壁が崩れたとき、民族的な理由で互いに憎み合い、殺し合いたいと望んでいるのは、権力にあるクソ野郎たちだけだとわかった。地球上の他の住人たちは、互いの猫の動画を見たいと思っているだけだ。

皆さんにイースターをお祝いします! 温かさ、居心地の良さ、豊かさがあなたのご家庭に💜

https://x.com/orlova58148/status/2043173159566721182

まさに、120年前(1906年・スイス)のザメンホフの演説の通りである。

Oni scias nun tute klare, ke kulpa estas aro da abomenindaj krimuloj,
⋯いまやはっきりわかったのは、邪悪な犯罪人たちの一団が元凶だということです。

kiuj per diversaj kaj plej malnoblaj rimedoj, per amase dismetataj mensogoj kaj kalumnioj arte kreas teruran malamon inter unuj gentoj kaj aliaj.
彼らは、さまざまな恥ずべき手段を用い、嘘や中傷をばらまいて、各人種の間に恐ろしい憎悪をかき立てているのです。

Sed cxu la plej grandaj mensogoj kaj kalumnioj povus doni tiajn terurajn fruktojn, se la gentoj sin reciproke bone konus, se inter ili ne starus altaj kaj dikaj muroj, kiuj malpermesas al ili libere komunikigxadi inter si kaj vidi, ke la membroj de aliaj gentoj estas tute tiaj samaj homoj, kiel la membroj de nia gento, ke ilia literaturo ne predikas iajn terurajn krimojn, sed havas tiun saman etikon kaj tiujn samajn idealojn kiel nia?
しかし、もし各民族が互いによく知り合っているならば、もし彼らが互いに自由に交流し、どんな民族に属する人もみんな同じ人間だということを理解しているならば、他民族の文学が恐ろしい犯罪を勧めているのではなく、自分たちの文学と同様の倫理と思想を述べているとわかっているならば、どんなにひどい嘘や中傷も、これほど恐ろしい結果をもたらすことがあるでしょうか。

Rompu, rompu la murojn inter la popoloj,
諸民族を隔てているこの壁は、絶対に打ち破らなければなりません。

https://esperanto.hatenablog.jp/entry/2024/12/20/000000



https://cdn-ak.f.st-hatena.com/images/fotolife/s/shiro-kurage/20260413/20260413223030_original.jpg




Tabulludo dum labortempo...

Pli ol dek memfaritaj tabulludoj – discipline punita altranga fajrobrigadisto pro trudo de partopreno

10 Aprilo 2026 / La ĵurnalo MAINICHI

Iu altlanga fajrobrigadisto en iu urbo en centra Japanio estis discipline punite suspendita (suspendi: provizore deteni iun de la plenumado de sia profesia funkcio) por unu monato. Ĉar dum la pasintaj ses monatoj malgraŭ labortempo li altrudadis siajn kolegojn ludi tabulludojn, kiujn li mem faris, kaj ignorante kaj alimaniere molestis rifuzintojn de la ludado. La tabulludoj estis pli ol dek specoj kaj ili estis mane desegnitaj de la altlanga fajrobrigadisto mem sur blankaj paperoj. Li ekskuzas sin, ke li celis interkomuniki kun la kolegoj per la ludado.

Mi supozas, la fajrobrigadisto estas gaje-igisto en laborejo kaj havis iom tro fortan deziron de aprobo. Unu post aliajn novajn memfaritajn tabulludojn li prezentis kaj deziris ke kolegoj ĝojas kaj pli fratiĝas (kaj centre li mem estu).

mainichi.jp



英語の subject to ~ について

エスペラントは国連の公用語ではない。国連の公用語は、英語、フランス語、中国語、ロシア語、スペイン語、アラビア語の6カ国語であって、作業言語は英仏語であるらしい。
パソコンでの文字の取り扱いは英語が楽だし、作業言語でもあるので、人権条約についてはこれを参照しながらエスペラントに訳したらどうなるのか、考えてみる。
他の種類の条約はどうなのか知らないが、人権条約には subject to で書き始める条項が幾つもある。


subject to ...

…を(得ることを)条件として、…を仮定して


難民条約附属書第14項

Subject only to the terms of paragraph 13
→「第13項の条件にだけ従うことを前提に」(この附属書は締約国の法律に影響を及ぼさない)
=「第13項に定める場合を除き」(この附属書は締約国の法律に影響を及ぼさない)…こちらがUNHCRの訳(「例外として」とある)

日本語にしてみると、「従うことを前提に」と「定める場合を除き」とはかなり違うように感じる。いずれも第13項が特別絶対扱いされていることは同じなのだが。



Subject to 以外の言い回しは?

先に、sub rezervo というエスペラント訳は間違いでないにしても(自分には間違いと言い切るだけの知識も語力もない)、わかりにくい、というような立場で、「"sub rezervo (de)" という訳について」というのを書いた。もう学生でも受験生でもないので、わからないと書いても恥ずかしくもなんともないのだ。
それにしても、subject to を正しくエスペラントで表現したいが、sub rezervo de は嫌だし、subjekte al とか subjektige al とかそういうのはエスペラントにはない。なので、subject to 以外の表現について、こんどは Copilot に訊いてみた。

Subject only to the terms of paragraph 13 ... を subject to を用いずに同じ意味の英文を作って下さい。

《回答》
◆ ① Except as provided in paragraph 13 を使う(最も自然で法律文で一般的)
→ subject only to を使わずに、「13だけが例外」という意味を自然に表現できます。


◆ ② With the sole exception of paragraph 13 を使う(“only” の強調を保持)
→ “sole exception” によって 「唯一の例外」 を明確に示します。
 subject only to のニュアンスに最も近い別表現。


◆ ③ Paragraph 13 being the only limitation を使う(構文を変えて論理を明示)
→ 「唯一の制約は13段落である」という構造をそのまま英語にした形。


◆ ④ The provisions of this Schedule shall not… except in the circumstances set out in paragraph 13(条約文でよく使われる型)
→ except in the circumstances set out in… は条約文で非常に一般的。

だそうです。全部「従うことを条件に」「前提に」ではなく「を除き」「を例外に」という文になっている。
Gemini と ChatGPT に同じ質問をしてみる。

Gemini

Except as provided in paragraph 13, ...
(第13項に規定されている場合を除き、……)
With the sole exception of the terms in paragraph 13, ...
(第13項の規定という唯一の例外を除いて、……)
Without prejudice to the terms of paragraph 13, ...
(第13項の規定を損なうことなく/第13項を優先した上で、……)
※契約書などで「Subject to」の代わりに非常によく使われる格調高い表現です。
Save for the requirements of paragraph 13, ...
(第13項の要件を別とすれば、……)
While complying with the terms of paragraph 13, ...
(第13項の規定を遵守しつつ、……)
As long as the terms of paragraph 13 are observed, ...
(第13項の規定が守られている限り、……)


ChatGPT

よい問いです。subject to を避けて、意味(「第13項が優先し、それに反しない限りで」)を保つ言い換えを挙げます。
■ 候補

  1. Except as provided in paragraph 13,
  2. Except for the provisions of paragraph 13,
  3. Unless otherwise provided in paragraph 13,
  4. In accordance with paragraph 13,(※やや弱い)
  5. Consistent with paragraph 13,
  6. Without prejudice to the provisions of paragraph 13,
  7. Save as provided in paragraph 13,(やや古風・法文調)
  8. To the extent permitted by paragraph 13,(ニュアンスやや変化)




Kion solvos milito?

素手での翻訳の練習
Letero en ĵurnalo de maljunulino, en julio 2022.

OOISHI-Hiroko, sen profesiulo, 97 jarojn aĝa (Setagaja kvartalo, Tokio)

  En la iama "dek kvin jaraj milito (invadi Ĉinion)" homa vivo ne estis sia propraĵo, kaj la vivoj estis malavare elspezitaj kiel milita resurso, kaj la ŝtato postuladis morton al junuloj. Subakvigi malamikajn ŝipegojn kaj fordifekti malamikan trupon estas nur flanko de milito. Vero de milito estas detruo de vivo en simpla ordinara tago kaj de feliĉo.
  Abomena memoro pri milito ankoraŭ restas freŝa en mi.
  En la milita tempo mi laboris en banko en urbocentro de Tokio. Aeraj bombardoj difektis domegon, mian laborejon, en la zono GINZA, SUKIYA-BASHI. Oni serĉis kadavrojn de viktimoj de la trafa bombardo inter la rubaro de la domego. La bombardo daŭris tra la nokto, la stratoj varmigite ŝvelis kaj ŝiriĝie fendiĝis. En unu nokto multaj homoj mortis kaj kadavra odoro kaj polvo ŝvebis dum tagoj.
  Iun tagon mi piediris proksime de SHIBA-parko, tiam usona aviadilo malalte flugante alproksimiĝis al mi kaj atakis celante min. Kaj tamen la pafoj flankiĝis je mi kaj trafis herbaron. La herboj dissaltis kaj io odoris forte. "La herbo trafite mortis", mi tiel pensis. Suprenrigardis mi ĉielon, kiu estis vasta same kiel hieraŭ. Mi nubule imagis estontecon. Vivo kaj morto momente preterpasis unu la alian ĉe mi.
  Jam kvar monatojn pasas post ekatako de Rusio kontraŭ Ukrainio (je julio en 2022). Oni raportas mortojn de homoj kiel nombron ciferan. En tia situacio en nia lando Japanio kelkaj asertas pliarmadon kaj revizion de la konstitucio. Sed mi persistas, milito nenion solvas, milito kontrivuas nenion por feliĉo de homaro, nenion.

br>

"sub rezervo (de)" という訳について

英文と日本語訳とが与えられている人権条約をAIを使って読んだり訳したりしている。国際人権条約を学んで、さまざまな社会的事象が人権にとってどのように考えられるのかを知ったり、知らせたりすることは今日ますます大切だと思うからである。

sub rezervo の訳例

ChatGPTは次のように言う。

④ 法文で sub rezervo de が使われる理由

これは事実上の定型句です:

  • 英語:subject to
  • フランス語:sous réserve de
  • エスペラント:sub rezervo de

そして、kondicxe de 、konforme al 、laux ではダメな理由を延々と解説してくる。
しかし、調べてみると、sub rezervo は英文では subject to の訳として、偏った分野に集中していて、しかも用例が極めて少ない。
先回りして言うと条約文のMAS訳にのみ多く見られる訳語である。それは、たぶん Vilhelmo Lutermano がフランス語から訳したものであることが原因と考えられる。ChatGPTには、ログインしてその訳文を読ませたことがあったので、回答はその影響だろうと思われる。

  • 国際人権規約A 第13条4 MAS訳
    • subject always to the observance of...
    • 常に関心の原則が遵守されること...を条件とする
    • sub rezervo ke la principoj... estu observataj
    • 原則の遵守 (la principoj... estu observataj)


  • 国際人権規約A 第4条1 MAS訳
    • provided that such measures are not inconsistent...
    • ただし、その措置は...に抵触してはならず
    • sub rezervo ke tiuj disponoj ne estu malkongruaj
    • 措置が他義務と矛盾しないこと


  • 子どもの権利条約 第9条1 MAS訳
    • subject to judicial review
    • 司法の審査に従うことを条件として
    • sub rezervo de jura revizio
    • 司法の審査 (jura revizio)


  • 子どもの権利条約 第43条7 MAS訳
    • subject to the approval of the Committee
    • 委員会の承認を条件として
    • sub rezervo de aprobo de la Komitato
    • 委員会の承認 (aprobo de la Komitato)


  • 子どもの権利条約 第43条10 MAS訳
    • subject to the approval of the General Assembly
    • 総会の承認を条件として
    • sub rezervo de aprobo de la Gxenerala Asembleo
    • 総会の承認 (aprobo de la Gxenerala Asembleo)


  • 難民条約 第7条1 MAS訳
    • Except where this Convention contains...
    • この条約が一層有利な規定を設けている場合を除くほか
    • Sub rezervo de la dispozicioj pli favoraj...
    • より有利な規定 (la dispozicioj pli favoraj)


  • 難民条約 第12条2 MAS訳
    • subject to compliance... with the formalities
    • 手続に従うことが必要な場合にはこれに従うことを条件として
    • sub rezervo, lauxokaze, de plenumado de la formalajxoj
    • 手続の履行 (plenumado de la formalajxoj)


  • 難民条約 第24条1(b) MAS訳
    • subject to the following limitations
    • ただし、次の措置をとることを妨げるものではない
    • sub rezervo [de la sekvaj limigoj]*
    • 次の制限 (la sekvaj limigoj)


  • 難民条約 第25条4 MAS訳
    • Subject to such exceptional treatment
    • 例外的な取扱いがある場合には、これに従うことを条件として
    • Sub rezervo de la sendevigoj
    • 免除・例外的取扱い (la sendevigoj)


  • 難民条約 第40条3 MAS訳
    • subject, where necessary... to the consent
    • 同意を得ることを条件として
    • sub rezervo, laux la okazo, de aprobo
    • 政府の承認・同意 (aprobo)


  • 難民条約 附属書 2 MAS訳を学習させたAI訳
    • Subject to the provisions of...
    • 1の規定に従うことを条件として
    • Sub rezervo de la dispozicioj de...
    • 前項の規定 (la dispozicioj de...)


  • 難民条約 附属書 14 MAS訳を学習させたAI訳
    • Subject only to the terms of...
    • 前項の規定のみを例外として
    • Sub rezervo nur de la kondicxoj de...
    • 第13項の条件 (la kondicxoj de paragrafo 13)


  • 国連憲章 第10条 V. Lutermano 氏訳
    • except as provided in Article 12
    • 第12条に規定する場合を除く外
    • sub rezervo de la dispozicioj de la Artikolo 12
    • 第12条の規定 (la dispozicioj de Artikolo 12)


  • 国連憲章 第14条 V. Lutermano 氏訳
    • Subject to the provisions of Article 12
    • 第12条の規定を留保して
    • Sub rezervo de la preskriboj en Artikolo 12
    • 第12条の規定 (la preskriboj en Artikolo 12)


  • 国連憲章 第61条2 UEA版
    • Subject to the provisions of paragraph 3
    • 3の規定を留保して
    • sub rezervo de la reguloj de paragrafo 3
    • 第3項の規則 (la reguloj de paragrafo 3)


  • 国連憲章 第82条 UEA版
    • without prejudice to any special agreement
    • 特別協定を害してはならない
    • sub rezervo de iuj ajn specialaj interkonsentoj
    • 特別協定 (specialaj interkonsentoj)


  • 国連憲章 第83条3 UEA版
    • subject to the provisions of...
    • 信託統治協定の規定には従うものとし
    • kun konsidero al... kaj sub rezervo de...
    • セキュリティ上の要求 (la postuloj de sekureco)


  • 障害者権利条約 第12条5 MAS訳
    • Subject to the provisions of this article
    • この条の規定に従うことを条件として
    • Sub rezervo de la dispozicioj de tiu cxi artikolo
    • この条の規定 (la dispozicioj de tiu cxi artikolo)


  • 障害者権利条約 第23条4 MAS訳
    • subject to judicial review
    • 司法の審査に従うことを条件として
    • sub rezervo de jura kontrolo
    • 司法の審査 (jura kontrolo)


  • Le Monde Diplomatique (Lutermano氏訳) [1]
    • (英:Subject to ratification)
    • 条約が批准されれば
    • Sub rezervo de ratifo de la traktato
    • 条約の批准 (ratifo de la traktato)


  • Le Monde Diplomatique (Lutermano氏訳) [2]
    • (英:Provided that...)
    • ただし、(自国の大陸棚がそこまで延長されていると)言えなければならない
    • sub rezervo ke ilia kontinenta ebenajxo 《permesas la etendojn》
    • 大陸棚が(その経済権益の)拡張を許容すること


MAS訳のうち、難民条約はフランス語からの翻訳と明示されている。その他のMASはMASが作成した UDH.pdf から採取したものもあるがそれもほとんど Lutermano 氏のもののようである。なので、sub rezervo の用例のほとんどが Lutermano 氏によるフランス語からの翻訳と言って良さそうだ。

Tekstaro

今現在、Tekstaro にアクセスできないようだが、昨日しらべたところでは、sub rezervo の用例は、3件6文のみであり、いずれも Le Monde Diplomatique の記事であったから、これらも Lutermano氏の手によるものと推察される。

Rezervo の意味

エス日辞書

JEIの『エスペラント日本語辞典』の rezerv|o には、③留保、留保条項 とあり、konsenti kun rezervo / sen rezervo という用例しかこの意味では載っていない。

PIV

rezervo

  1. 何かについて明示的または暗黙的に設けられる制限または条件。
    売買契約書に明記された留保事項。そのような努力の必要性について、私はあらゆる留保事項を設けます。私たちは通常の留保事項を付してこの情報を提供します。精神的、沈黙の留保(誓約、約束などによってなされるもの)。
  2. 後で使用するために手つかずのまま残しておいた予備の物資:(用例略)
  3. ⚔ 戦闘には投入されないが、危機発生時や将来の任務などに備えて待機している部隊:(用例略)
  4. 染料、酸などの作用から絶縁体またはその他の手段によって一時的に保護された表面。(用例なし)

sub rezervo という用例はない。

sub rezervo について

自分が混乱しているのか、訳が混乱しているのか、よくわからない。sub rezervo de ZZZ とあるとき、ZZZを受け入れるというのが、冒頭の訳例群のように思う。
しかしPIVの示す、第一の意味において、たとえば sub rezervo de la regularo de la nacio を日本語に訳せば、ある国の法律による留保なのか、ある国によるその法律についての留保なのか良くわからない。Google 翻訳機にかけると「その国の規制に従って」のような訳を示す。これでは全く逆になってしまう。

自分のような万年初学者を惑わすような、sub rezervo はすくなくとも自分は使わないようにしなければならない。

Gemini による慰め的な説明

Lutermano氏は、国連等の国際機関が文書をフランス語と英語でパラレルに作成する際、「英語の subject to = フランス語の sous réserve de」 という決まり文句の対応関係にあることを熟知していたはずです。そのため、彼にとって sub rezervo de は「国際法的に最も正当で明瞭な訳語」に見えたのでしょう。

ご指摘の通り、Lutermano氏が subject to の「意味」を深く掘り下げてエスペラントを選んだというよりは、「公用語間の置換ルール」に従った結果、エスペラント本来の明晰さ(klareco)が犠牲になった可能性は否定できません。
本来のエスペラントなら: 文脈に応じて kondiĉe de(条件)、krom se(例外)、konforme al(準拠)などと書き分ける方が、万人に開かれた言語としての透明性は高まったはずです。

結局、これは「エスペラントの語彙」というよりも「エスペラントを用いたフランス法務文化の模写」になってしまっていると言えるかもしれません。

ようやくスッキリした気持ちになってきた。


女子差別撤廃条約のエスペラント訳 / Esperantigita "La Konvencio pri forigo de cxiuj formoj de diskriminacio kontraux virinoj"

「女子差別撤廃条約」は現代の基本的な人権条約の一つであるが、エスペラント全訳がインターネット上に見当たらないことから、主に Gemeni と ChatGPT を使ってエスペラントに訳してみた。これを Copilot に点検させたが、これら三つのAIはどれも指摘事項が異なり、異なる単語・異なる言い回しを提案してくるので、点検は前文の一部でやめてしまった。
それで冠詞の有無、訳語の不統一、不適切な前置詞などが散見されるはずだが、いったんここに公表することにする。
このエスペラント訳を利用しようという方は、訳語の適否についてよく検討する必要がある。また訳語や言い回しより条約の要請する内容が重要であるので、訳語に拘泥しすぎないよう注意されたい。ただ、なぜこの単語・この言い回しが不適切であるかを検討することは興味深いし、エスペラントのみならず、条文の理解をも深めることと無関係ではない。より適切な訳を各自で追及していただきたいと思う。

Mi ne trovas la tekston de "la Konvencio pri forigo (elimino) de cxiuj formoj de diskriminacio kontraux virinoj" en la interreto (kvankam gxi estas unu el plej gravaj kaj esencaj konvencitoj pri nuntempaj homaj rajtoj), do mi prove esperantigis gxin helpite de Gemini kaj ChatGPT k.a. Kaj poste mi kontroligis gxin al "Copilot", sed tiuj tri AI respondas malsamajn korektojn. Ili proponas malsamajn vortojn kaj frazajn arangxojn, mi estis konfuzita kaj cxesis kontroli.
Tial vi trovos mankon de artikoloj ("la"), ne reguligitajn vortuzojn, ne-konvenajn uzojn de prepozicioj.
Legantoj kaj uzantoj devas kontroli cxi tiun tradukajxon. Kaj bonvolu konsideri, ke pli grava estas enhavo kaj celaro de la konvencio ol la vortouzado. Sed detale kontroli / studi vortouzojn estas tre interese --- precipe pri kialoj de tauxgeco k de maltauxgeco de la vortoj / frazoj ---, kaj tio eble plibonigos ne nur esperantan kapablon de legantoj, sed ankaux komprenon pri la konvencio. Bonvolu pli bonan tradukon pristudi.




La Konvencio pri forigo de cxiuj formoj de diskriminacio kontraux virinoj / Nov-Jorko, la 18a de decembro 1979

Adoptita je la 18a de decembro 1979
per rezolucio 34/180 de la Gxenerala Asembleo de la Unuigxintaj Nacioj

Konvencio pri forigo de cxiuj formoj de diskriminacio kontraux virinoj

La Membrosxtatoj de cxi tiu Konvencio,
Notante, ke la Cxarto de la Unuigxintaj Nacioj reasertas la fidon al la fundamentaj homaj rajtoj, al la digno kaj valoro de la homa persono kaj al la egalaj rajtoj de viroj kaj virinoj,
Notante, ke la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj konfirmas la principon de la neakceptebleco de diskriminacio, kaj proklamas, ke cxiuj homoj naskigxas liberaj kaj egalaj laux digno kaj rajtoj, kaj ke cxiu estas rajtigita al cxiuj rajtoj kaj liberecoj elmetitaj en gxi, sen ia ajn distingo, inkluzive de distingo bazita sur sekso,
Notante, ke la Membrosxtatoj de la Internaciaj Paktoj pri Homaj Rajtoj havas la devon certigi, ke viroj kaj virinoj egale gxuu cxiujn ekonomiajn, sociajn, kulturajn, civilajn kaj politikajn rajtojn.
Konsiderante la internaciajn konvenciojn konkluditajn sub la auxspicioj de Unuigxintaj Nacioj kaj la specialigitaj agentejoj, kiuj promocias egalecon de rajtoj inter viroj kaj virinoj,
Notante ankaux la rezoluciojn, deklarojn kaj rekomendojn adoptitajn de la Unuigxintaj Nacioj kaj la specialigitaj agentejoj, kiuj promocias egalecon de rajtoj de viroj kaj virinoj,
Zorgante, tamen, ke diskriminacio kontraux virinoj dauxre vaste ekzistas malgraux cxi tiuj diversaj dokumentoj,
Rememorante, ke diskriminacio kontraux virinoj malobservas la principojn de egaleco de rajtoj kaj de respekto al homa digno, estas obstaklo al la partopreno de virinoj, laux egalaj kondicxoj kun viroj, en la politika, socia, ekonomia kaj kultura vivo de iliaj landoj, malhelpas la kreskon de la prospero de la socio kaj de la familio, kaj malpli faciligas la plenan evoluon de la potencialoj de virinoj en la servo al siaj landoj kaj al la homaro,
Zorgante, ke en situacioj de malricxeco virinoj havas la plej malgrandan atingeblecon al [limigitan aliron] mangxajxo, sano, edukado, trejnado kaj sxancoj por dungado kaj aliaj bezonoj,
Konvinkite, ke la starigo de la nova internacia ekonomia ordo bazita sur egaleco (ekvito) kaj justeco signife kontribuos al la promocio de egaleco inter viroj kaj virinoj,
Emfazante, ke la ekstermo de apartismo, cxiuj formoj de rasismo, rasa diskriminacio, koloniismo, novkoloniismo, agreso, fremda okupado kaj dominado kaj interveno en la internajn aferojn de sxtatoj estas esenca por la plena gxuado de la rajtoj de viroj kaj virinoj,
Asertante, ke la fortigo de internaciaj paco kaj sekureco, la malstrecxigxo de internacia tensio, reciproka kunlaboro inter cxiuj sxtatoj sendepende de iliaj sociaj kaj ekonomiaj sistemoj, gxenerala kaj kompleta senarmigxo, precipe nuklea senarmigxo sub strikta kaj efika internacia regado, la aserto de la principoj de justeco, egaleco kaj reciproka profito en rilatoj inter landoj, kaj la realigo de la rajto de popoloj sub fremda kaj kolonia dominado kaj fremda okupado al memdecido kaj sendependeco, same kiel ankaux respekto al nacia suvereneco kaj teritoria integreco, promocios socian progreson kaj evoluon kaj konsekvence kontribuos al la atingo de plena egaleco inter viroj kaj virinoj,
Konvinkite, ke la plena kaj kompleta evoluigo de lando, la bonfarto de la mondo kaj la idealo de paco postulas la maksimuman partoprenon de virinoj en egalaj kondicxoj kun viroj en cxiuj kampoj,
Konsiderante la grandan kontribuon de virinoj al la bonfarto de la familio kaj al la evoluigo de la socio, gxis nun ne plene agnoskitan, la socian gravecon de patrineco kaj la rolon de ambaux gepatroj en la familio kaj en la edukado de infanoj, kaj konsciante, ke la rolo de virinoj en naskado ne devus esti bazo por diskriminacio, sed ke la edukado de infanoj postulas kundividon de respondeco inter viroj, virinoj kaj la socio kiel tuto,
Konsciante, ke sxangxo de la tradicia rolo de viroj same kiel la rolo de virinoj en la socio kaj en la familio estas necesa por atingi plenan egalecon inter viroj kaj virinoj,
Decidinte efektivigi la principojn proklamitajn en la Deklaracio pri la Elimino de Diskriminacio kontraux Virinoj kaj, por tiu celo, adopti la rimedojn necesajn por la elimino de tia diskriminacio en cxiuj gxiaj formoj kaj manifestigxoj,
Interkonsentis pri jena:

Parto 1
Artikolo 1

Por la celoj de la nuna Konvencio, la termino "diskriminacio kontraux virinoj" signifas cxiun diferencigon, ekskludon aux limigon faritan surbaze de sekso, kiu havas la efikon aux celon difekti aux nuligi la rekonon, gxuadon aux ekzercadon fare de virinoj, sendepende de ilia edzeca stato, surbaze de egaleco de viroj kaj virinoj, pri homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj en la politika, ekonomia, socia, kultura, civila aux iu ajn alia kampo.

Artikolo 2

Membrosxtatoj kondamnas diskriminacion kontraux virinoj en cxiuj gxiaj formoj, konsentas strebi per cxiuj tauxgaj rimedoj kaj senprokraste al realigo de politiko forigi diskriminacion kontraux virinoj kaj, por tiu celo, sin devigas:
(a) Enkorpigi la principon pri egaleco de viroj kaj virinoj en siajn naciajn konstituciojn aux aliajn tauxgajn legxojn, se gxi ankoraux ne estas enmetita en ilin, kaj certigi, per legxo kaj aliaj tauxgaj rimedoj, la praktikan realigon de tiu cxi principo;
(b) Adopti tauxgajn legxdonajn kaj aliajn rimedojn, inkluzive de sankcioj por malpermesi cxiun diskriminacion kontraux virinoj, kiam tio estas konvene;
(c) Establi juran protekton de la rajtoj de virinoj sur bazo egala al tiu de viroj kaj certigi per kompetentaj naciaj tribunaloj kaj aliaj publikaj institucioj la efikan protekton de virinoj kontraux iu ajn ago de diskriminacio;
(d) Sindeteni de iu ajn ago aux praktiko de diskriminacio kontraux virinoj kaj certigi, ke publikaj auxtoritatoj kaj institucioj agu konforme al tiu cxi devigo;
(e) Preni cxiujn tauxgajn rimedojn por forigi diskriminacion kontraux virinoj fare de iu ajn persono, organizo aux entrepreno;
(f) Preni cxiujn tauxgajn rimedojn, inkluzive de legxdonado, por modifi aux abolicii ekzistantajn legxojn, regularojn, kutimojn kaj praktikojn, kiuj konsistigas diskriminacion kontraux virinoj;
(g) Nuligi cxiujn naciajn punlegxajn dispoziciojn, kiuj konsistigas diskriminacion kontraux virinoj.

Artikolo 3

Membrosxtatoj devas preni en cxiuj kampoj, aparte en la politikaj, sociaj, ekonomiaj kaj kulturaj kampoj, cxiujn tauxgajn rimedojn, inkluzive de legxdonado, por certigi la plenan evoluon kaj progreson de virinoj, celante garantii al ili la ekzercadon [plenumon] kaj gxuadon de homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj sur bazo de egaleco kun viroj.

Artikolo 4

1. Adopto fare de Membrosxtatoj de provizoraj specialaj rimedoj celantaj akceli de faktan egalecon inter viroj kaj virinoj ne estu konsiderata kiel diskriminacio difinita en la nuna Konvencio, sed naniamaniere sekvigu kiel konsekvencon la konservadon de neegalaj aux apartaj normoj; tiuj rimedoj estu cxesigitaj, kiam la celoj de egaleco de sxancoj kaj traktado estos atingitaj.
2. Adopto fare de Membrosxtatoj de specialaj rimedoj, inkluzive de tiuj rimedoj enhavataj en cxi tiu Konvencio, celantaj protekti patrinecon, ne estu konsiderata diskriminacia.

Artikolo 5

Membrosxtatoj devas preni cxiujn tauxgajn rimedojn:
(a) Modifi la sociajn kaj kulturajn modelojn de konduto de viroj kaj virinoj, celante atingi la forigon de antauxjugxoj kaj de kutimaj kaj cxiuj aliaj praktikoj, kiuj bazigxas sur la ideo de la malsupreco aux la supreco de unu el la seksoj aux sur stereotipaj roloj por viroj kaj virinoj;
(b) Certigi, ke familia edukado inkluzivu gxustan komprenon pri patrineco kiel socia funkcio kaj la rekonon de la komuna respondeco de viroj kaj virinoj en la edukado kaj evoluigo de siaj infanoj, tiel komprenate, ke la intereso de la infanoj estas la plej unuaranga konsidero en cxiuj kazoj.

Artikolo 6

Membrosxtatoj devas preni cxiujn tauxgajn rimedojn, inkluzive de legxdonado, por subpremi cxiujn formojn de virinkomerco kaj ekspluatado de prostituado de virinoj.

Parto 2
Artikolo 7

Membrosxtatoj devas preni cxiujn tauxgajn rimedojn por elimini diskriminacion kontraux virinoj en la politika kaj publika vivo de la lando kaj, speciale, devas certigi al virinoj, en egalaj kondicxoj kun viroj, la rajton:
(a) Vocxdoni en cxiuj elektoj kaj publikaj referendumoj kaj esti elektebla por cxiuj publike elektitaj instancoj;
(b) Partopreni en la formulado de registara politiko kaj en ties efektivigo, kaj teni publikan oficon kaj plenumi cxiujn publikajn funkciojn cxe cxiuj niveloj de la registaro;
(c) Partopreni en neregistaraj organizoj kaj asocioj, kiuj okupigxas pri la publika kaj politika vivo de la lando.

Artikolo 8

Membrosxtatoj devas preni cxiujn tauxgajn rimedojn por certigi al virinoj, en egalaj kondicxoj kun viroj kaj sen iu ajn diskriminacio, la eblecon reprezenti siajn registarojn je internacia nivelo kaj partopreni en la laboro de internaciaj organizoj.

Artikolo 9

1. Membrosxtatoj devas doni al virinoj egalajn rajtojn kun viroj pri akiro, sxgangxo aux konservado de ilia sxtataneco. Ili devas certigi speciale, ke nek edzigxo kun fremdulo nek sxgangxo de sxtataneco fare de la edzo dum la edzeco auxtomate sxgangxu la sxtatanecon de la edzino, nek igxu sxin sen sxtataneco, nek altrudu al sxi la sxtatanecon de la edzo.
2. Membrosxtatoj devas doni al virinoj egalajn rajtojn kun viroj rilate al la sxtataneco de iliaj infanoj.

Parto 3
Artikolo 10

Membrosxtatoj devas preni cxiujn tauxgajn rimedojn por forigi diskriminacion kontraux virinoj por certigi al ili egalajn rajtojn kun viroj en la kampo de edukado kaj speciale por certigi, surbaze de egaleco de viroj kaj virinoj:
(a) La samaj kondicxoj por kariera kaj profesia gvidado, por aliro al studoj kaj por akiro de diplomoj en edukaj institucioj de cxiuj kategorioj en kamparaj same kiel en urbaj lokoj; tiu egaleco estu certigita en antauxlerneja, gxenerala, teknika, faka kaj supera teknika edukado, same kiel en cxiuj specoj de metia trejnado;
(b) Aliro al la samaj instruplanoj, la samaj ekzamenoj, instruistaro kun samnivelaj kvalifikoj, kaj lernejaj konstruajxoj kaj ekipajxoj de la sama kvalito;
(c) La forigo de iu ajn stereotipa koncepto pri la roloj de viroj kaj virinoj cxe cxiuj niveloj kaj en cxiuj formoj de edukado, per instigo al geedukado kaj aliaj specoj de edukado, kiuj helpos atingi tiun celon, kaj speciale per revizio de lernolibroj kaj lernejaj programoj kaj per adapto de instruaj metodoj;
(d) La samaj eblecoj por profiti de stipendioj kaj aliaj studsubvencioj;
(e) La samaj eblecoj por aliro al programoj de dauxra edukado, inkluzive de programoj por plenkreskula alfabetigo kaj funkcia alfabetigo, precipe tiuj, kiuj celas redukti, kiel eble plej frue, ajnan malegalecon en ekzistantan edukado inter viroj kaj virinoj;
(f) La redukto de la procentoj de forlasoj de inaj studentoj kaj la organizado de programoj por knabinoj kaj virinoj kiuj forlasis la lernejon tro frue;
(g) La samaj eblecoj por aktive partopreni en sportoj kaj fizika edukado;
(h) Aliro al specifaj edukaj informoj por helpi certigi la sanon kaj bonfarton de familioj, inkluzive de informoj kaj konsiloj pri familiplanado.

Artikolo 11

1. Membrosxtatoj devas preni cxiujn konvenajn rimedojn por forigi diskriminacion kontraux virinoj en la kampo de dungado por certigi, surbaze de egaleco inter viroj kaj virinoj, la samajn rajtojn, precipe:
(a) La rajto al laboro kiel neforprenebla rajto de cxiuj homoj;
(b) La rajto al la ebleco de sama dungado, inkluzive de la aplikado de la samaj elektaj kriterioj por aferoj de dungado.
(c) La rajto al libera elekto de profesio kaj dungado, la rajto al promocio, sekureco de dungo kaj cxiuj avantajxoj [salajro, asekuro ktp] kaj kondicxoj de dungado, kaj la rajto ricevi profesian edukadon kaj reedukadon, inkluzive de lernoservo, progresinta profesia trejnado kaj ripeta trejnado;
(d) La rajto al egala rekompenco, inkluzive de avantajxoj, kaj al egala traktado rilate al laboro de egala valoro, same kiel egaleco de traktado en la taksado de la kvalito de laboro;
(e) La rajto al socia sekureco, precipe en kazoj de emeritigxo, senlaboreco, malsano, invalideco kaj maljuneco kaj alia malkapablo labori, same kiel la rajto al pagata ferio;
(f) La rajto al protekto de sano kaj al sekureco en laborkondicxoj, inkluzive de la protekto de la reprodukta funkcio.
2. Por preventi diskriminacion kontraxu virinoj pro geedzigxo aux patrineco kaj por certigi al ili efektivan rajton al laboro, Membrosxtatoj devas preni konvenajn rimedojn:
(a) Malpermesi, kun altrudo de sankcioj, maldungon pro gravedeco aux patrineca malcxeesto, kaj diskriminacion en maldungoj surbaze de la edzeca stato;
(b) Enkonduki patrinecan malcxeeston kun salajro aux kun similaj sociaj subvencioj sen perdo de la antauxa dungiteco, servodaureco aux sociaj krompagoj;
(c) Instigi la provizadon de la necesaj subtenaj sociaj servoj por ebligi al gepatroj kunigi familiajn devojn kun laboraj respondeco kaj partopreno en la publika vivo, precipe per antauxenigo de la establo kaj evoluigo de reto de infanzorgaj instalajxoj;
(d) Provizi specialan protekton al virinoj dum gravedeco en specoj de laboro pruvitaj esti malutilaj al ili.
3. Protekta legxaro rilata al la temoj traktitaj en cxi tiu artikolo devas esti periode reekzamenata laux la scienca kaj teknologia scio, kaj devas esti reviziita, nuligita aux plivastigita lauxbezone.

Artikolo 12

1. Membrosxtatoj devas preni cxiujn konvenajn rimedojn por elimini diskriminacion kontraux virinoj en la kampo de sanzorgado por certigi, surbaze de egaleco inter viroj kaj virinoj, aliron al sanservoj, inkluzive de tiuj rilataj al familia planado.
2. Spite la dispoziciojn de la paragrafo 1 de cxi tiu artikolo, Membrosxtatoj devas certigi al virinoj konvenajn servojn rilatajn al gravedeco, nasko kaj la postnaska periodo, donante senpagajn servojn laux neceso, kaj ankaux adekvatan nutradon dum gravedeco kaj laktado.

Artikolo 13

Membrosxtatoj devas preni cxiujn konvenajn rimedojn por elimini diskriminacion kontraux virinoj en aliaj kampoj de ekonomia kaj socia vivo por certigi, surbaze de egaleco inter viroj kaj virinoj, la samajn rajtojn, precipe:
(a) La rajto al familiaj subvencioj;
(b) La rajto al bankaj pruntoj, hipotekoj kaj aliaj formoj de financa kredito;
(c) La rajto partopreni en distraj agadoj, sportoj kaj cxiuj aspektoj de kultura vivo.

Artikolo 14

1. Membrosxtatoj devas konsideri la apartajn problemojn, kiujn alfrontas kamparaj virinoj, kaj la gravajn rolojn, kiujn kamparaj virinoj ludas en la ekonomia travivado de siaj familioj, inkluzive de sia laboro en la ne-monigitaj sektoroj de la ekonomio, kaj devas preni cxiujn konvenajn rimedojn por certigi la aplikon de la preskriboj de la cxi tiu Konvencio al virinoj en kamparaj regionoj.
2. Membrosxtatoj devas preni cxiujn konvenajn rimedojn por elimini diskriminacion kontraux virinoj en kamparaj regionoj por certigi, surbaze de egaleco inter viroj kaj virinoj, ke ili partoprenu en kaj profitu de kampara evoluigo kaj, precipe, devas certigi la rajton al tiaj virinoj:
(a) Partopreni en la ellaborado kaj efektivigo de disvolvaj planoj en cxiuj niveloj;
(b) Havi aliron al adekvataj sanservoj, inkluzive de informoj, konsilado kaj servoj pri familia planado;
(c) Profiti rekte el programoj de socia sekureco;
(d) Ricevi cxiujn specojn de trejnado kaj edukado, formalajn kaj neformalajn, inkluzive de tiuj rilataj al funkcia legokapablo, kiel ankaux, interalie, la profiton el cxiuj komunumaj kaj disvastigaj servoj, por plialtigi sian teknikan kompetentecon;
(e) Organizi memhelpajn grupojn kaj kooperativojn por akiri egalan aliron al ekonomiaj oportunoj pere de dungado aux memdungado;
(f) Partopreni en cxiuj komunumaj agadoj;
(g) Havi aliron al agrikulturaj kreditoj kaj pruntoj, merkatigaj servoj, konvena teknologio kaj al egala traktado en reformoj pri tero kaj agraro same kiel en planoj de resetlado;
(h) Gxui adekvatajn vivkondicxojn, precipe rilate al loxgigado, sanitaraj instalajxoj, liverado de elektro kaj akvo, transporto kaj komunikado.

Parto 4
Artikolo 15

1. Membrosxtatoj devas agnoski al virinoj egalecon kun viroj antaux la legxo.
2. Membrosxtatoj devas agnoski al virinoj, en civilaj aferoj, juran kapablon identan al tiu de viroj kaj la samajn oportunajxojn por ekzerci tiun kapablon.
Precipe, ili devas doni al virinoj egalajn rajtojn por fari kontraktojn kaj administri posedajxon kaj devas trakti ilin [virinojn] egale en cxiuj sxtupoj de proceduro en tribunaloj kaj jugxejoj.
3. Membrosxtatoj konsentas, ke cxiuj kontraktoj kaj cxiuj aliaj privataj dokumentoj de iu ajn speco, kiuj havas juran efikon celantan limigi la juran kapablon de virinoj, estu rigardataj kiel nulaj kaj senvalidaj.
4. Membrosxtatoj devas agnoski al viroj kaj virinoj la samajn rajtojn koncerne la legxon pri la movigxo de personoj kaj pri la libero elekti sian logxejon kaj domicilon.

Artikolo 16

1. Membrosxtatoj devas fari cxiujn konvenajn rimedojn por elimini diskriminacion kontraux virinoj en cxiuj aferoj pri geedzeco kaj familiaj rilatoj kaj precipe devas certigii, surbaze de egaleco inter viroj kaj virinoj [jenojn]:
(a) La saman rajton fari geedzigxon;
(b) La saman rajton libere elekti edz(in)on kaj geedzigxon nur kun sia libera kaj plena konsento;
(c) La samajn rajtojn kaj respondecajn devojn dum la geedzeco kaj okaze de gxia malfaro;
(d) La samajn rajtojn kaj respondecajn devojn kiel gepatroj, sendepende de ilia geedza stato, pri aferoj rilate al iliaj infanoj; en cxiuj kazoj la interesoj de la infanoj estu plejugaj;
(e) La samajn rajtojn libere kaj respondece decidi pri la nombro kaj intertempo de naskoj de iliaj infanoj kaj havi aliron al la informoj, edukado kaj rimedoj, kiuj ebligas al ili uzi tiujn rajtojn;
(f) La samajn rajtojn kaj respondecajn pri kurateco, prizorgeco, gardado kaj adoptado de infanoj, aux pri similaj institucioj, en kazo, ke tiuj konceptoj ekzistas en nacia legxaro; en cxiuj kazoj la plej bona intereso de la infanoj estu la unuaranga konsidero;
(g) La samajn personajn rajtojn kiel edzo kaj edzino, inkluzive de la rajto elekti familian nomon, profesion kaj okupon;
(h) La samajn rajtojn por ambaux geedzoj rilate al posedado, akirado, direktado, administrado, gxuado kaj disponado de posedajxo, cxu senpaga aux cxu kontrauxpaga;
2. La gefiancxigxo kaj la geedzigxo de infano ne havu juran efikon, kaj cxiuj necesaj rimedoj, inkluzive de legxfarado, estu prenitaj por difini minimuman agxon por geedzigxo kaj por devigi la registradon de geedzigxoj en oficiala registrejo.
Parto 5

Artikolo 17

1. Por konsideri la progreson faritan en la efektivigo de la cxi tiu Konvencio, estu establita Komitato pri Elimino de Diskriminacio kontraux Virinoj (cxi-poste nomata la Komitato),
kiu konsistas, cxe la ekvalidigxo de la Konvencio, el dek ok kaj, post la ratifo aux aligxo al la Konvencio fare de la tridek kvina membrosxtato, el dudek tri spertuloj kun alta morala reputacio kaj kompetenteco en la kampo kovrita de la Konvencio.
La spertuloj estu elektitaj de membrosxtatoj el inter siaj sxtatanoj kaj devas dejxori en sia persona kvalito,
konsiderante ekvitan geografian distribuon kaj reprezentadon de la malsamaj civilizaciaj formoj same kiel de la cxefaj juraj sistemoj.
2. La membroj de la Komitato estu elektitaj per sekreta baloto el listo de personoj nomumitaj de membrosxtatoj.
Cxiu membrosxtato rajtas nomumi unu personon el inter siaj propraj sxtatanoj.
3. La unua elekto okazos ses monatojn post la dato de ekvalidigxo de cxi tiu Konvencio.
Almenaux tri monatojn antaux la dato de cxiu elekto, la Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj sendos leteron al la membrosxtatoj, invitante [petante] ilin prezenti siajn nomumojn ene de du monatoj.
La Gxenerala Sekretario preparos laux alfabeta ordo liston de cxiuj personoj tiel nomumitaj personoj, indikante la membrosxtatojn, kiuj nomumis ilin, kaj prezentos gxin al la membrosxtatoj.
4. Elektoj de la membroj de la Komitato okazos en kunsido de membrosxtatoj kunvokita de la Gxenerala Sekretario cxe la Sidejo de Unuigxintaj Nacioj.
En tiu kunsido, por kiu du trionoj de la membrosxtatoj konsistigos kvorumon, la personoj elektitaj al la Komitato estos tiuj nomumitoj, kiuj ricevis la plej grandan nombron da vocxoj kaj absolutan plimulton de la vocxoj de la reprezentantoj de membrosxtatoj cxeestantaj kaj vocxdonantaj.
5. La membroj de la Komitato estu elektitaj por oficperiodo de kvar jaroj.
Tamen, la oficperiodoj de naux el la membroj elektitaj cxe la unua elekto finigxos je la fino de du jaroj;
tuj post la unua elekto la nomoj de cxi tiuj naux membroj estu elektitaj per loto de la Prezidanto de la Komitato.
6. La elekto de la kvin aldonaj membroj de la Komitato okazos laux la dispozicioj de la paragrafoj 2, 3 kaj 4 de cxi tiu artikolo, post la tridek kvina ratifo aux aligxo.
La oficperiodoj de du el la aldonaj membroj elektitaj cxe cxi tiu okazo finigxos je la fino de du jaroj, kies nomoj de cxi tiuj du membroj estu elektitaj per loto de la Prezidanto de la Komitato.
7. Por la plenigo de okazaj vakantajxoj, la membrosxtato, kies spertulo cxesis funkcii kiel membro de la Komitato, nomumos alian spertulon el inter siaj sxtatanoj, kondicxe de la aprobo de la Komitato.
8. La membroj de la Komitato, kun la aprobo de la Gxenerala Asembleo, ricevos rekompencojn el la financaj resursoj [rimedoj; financoj; bugxeto] de Unuigxintaj Nacioj laux tiaj kondicxoj, kiajn la Asembleo decidos, konsiderante la gravecon de la respondecoj de la Komitato.
9. La Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj disponigos [provizos] la necesajn oficistaron kaj instalajxojn por la efika plenumado de la funkcioj de la Komitato laux la nuna Konvencio.

Artikolo 18

1. Membrosxtatoj promesas submeti al la Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj, por konsidero de la Komitato, raporton pri la legxdonaj, juraj, administraj aux aliaj rimedoj, kiujn ili alprenis [adoptis] por efektivigi la dispoziciojn de la cxi tiu Konvencio, kaj pri la progreso farita en cxi tiu rilato:
(a) En unu jaro post la validigxo por la koncerna sxtato;
(b) Poste almenaux je cxiu kvara jaro kaj plie cxiam, kiam la Komitato tion petas.
2. Raportoj povas indiki faktorojn kaj malfacilajxojn, kiuj influas la gradon de plenumado de devoj laux cxi tiu Konvencio.

Artikolo 19

1. La Komitato adoptos siajn propran regularon de proceduro.
2. La Komitato elektos siajn estraranojn por oficperiodo de du jaroj.

Artikolo 20

1. La Komitato ordinare kunvenos dum periodo de ne pli ol du semajnoj cxiujare por konsideri la raportojn submetitajn laux la artikolo 18 de cxi tiu Konvencio.
2. La kunsidoj de la Komitato ordinare okazos en la Sidejo de la Unuigxintaj Nacioj aux en iu ajn alia oportuna loko decidita de la Komitato. [amendo pri cxi tiu preskribo estas jam adoptita en 1995; atentu staton de ratifikadoj]

Artikolo 21

1. La Komitato, pere de la Ekonomia kaj Sociala Konsilio, cxiujare raportos al la Gxenerala Asembleo de la Unuigxintaj Nacioj pri siaj agadoj kaj povos fari proponojn kaj gxenerelajn rekomendojn bazitajn sur la ekzameno de raportoj kaj informoj ricevitaj de la membrosxtatoj.
Tiaj sugestoj kaj gxeneralaj rekomendoj estu inkluditaj en la raporton de la Komitato kune kun komentoj, se iu ajn ekzistas, de Membrosxtatoj.
2. La Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj transsendos la raportojn de la Komitato al la Komisiono pri la Statuso de Virinoj por ties informo.

Artikolo 22

La specialigitaj agentejoj rajtas esti reprezentataj cxe la ekzameno pri la efektivigo de tiaj preskriboj de cxi tiu Konvencio, kiuj koncernas la kampon de iliaj agadoj.
La Komitato povas inviti la specialigitajn agentejojn prezenti raportojn pri la efektivigo de la Konvencio en kampoj kiuj koncernas la kampon de iliaj agadoj.

Parto 6
Artikolo 23

Nenio en cxi tiu Konvencio malbone tusxas iujn ajn preskribojn, kiuj pli favoras la atingon de egaleco inter viroj kaj virinoj, kaj kiuj estas enhavataj [en]:
(a) en la legxaro de membrosxtato; aux
(b) en iu ajn alia internacia konvencio, traktato aux interkonsento valida por tiu sxtato.

Artikolo 24

Membrosxtatoj promesas adopti cxiujn necesajn rimedojn sur la nacia nivelo, celantajn la plenan efektivigon de la rajtoj agnoskitaj en cxi tiu Konvencio.

Artikolo 25

1. Cxi tiu Konvencio estos malfermita por subskribo de cxiuj Sxtatoj.
2. La Gxenerala Sekretario de Unuigxitaj Nacioj estas nomumita kiel la deponanto de cxi tiu Konvencio.
3. Cxi tiu Konvencio estas submetita al ratifo. Dokumentoj de ratifo devas esti deponataj cxe la Gxenerala Sekretario de Unuigxitaj Nacioj.
4. Cxi tiu Konvencio estos malfermita al aligxo de cxiuj Sxtatoj. Aligxo estos efektivigita per la depono de dokumento de aligxo cxe la Gxenerala Sekretario de Unuigxitaj Nacioj.

Artikolo 26

1. Peto pri revizio de cxi tiu Konvencio povas esti farata en iu ajn tempo de iu ajn Membrosxtato per skriba sciigo adresita al la Gxenerala Sekretario de Unuigxitaj Nacioj.
2. La Gxenerala Asembleo de Unuigxitaj Nacioj decidos pri la pasxoj, se iuj, farotaj rilate al tia peto.

Artikolo 27

1. Cxi tiu Konvencio ekvalidos en la trideka tago post la dato de depono cxe la Gxenerala Sekretario de la Unuigxitaj Nacioj de la dudeka dokumento de ratifo aux aligxo.
2. Por cxiu Sxtato, kiu ratifas cxi tiun Konvencion aux aligxas al gxi post la depono de la dudeka dokumento de ratifo aux aligxo, la Konvencio ekvalidos en la trideka tago post la dato de la depono de gxia propra dokumento de ratifo aux aligxo.

Artikolo 28

1. La Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj ricevos kaj cirkuligos al cxiuj Sxtatoj la tekston de la rezervoj faritaj de Sxtatoj je la tempo de ratifo aux aligxo.
2. Rezervo malakorda [malkongrua] kun la temo kaj celo de cxi tiu Konvencio ne estas permesata.
3. Rezervoj povas esti retirataj iam ajn per sciigo tiucele adresita al la Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj, kiu tiam informos cxiujn Sxtatojn pri tio. Tia sciigo ekvalidos je la dato, kiam gxi estos ricevita.

Artikolo 29

1. Cxiu disputo inter du aux pli multaj Membrosxtatoj pri la interpreto aux apliko de cxi tiu Konvencio, kiu ne estas solvita per intertraktado, estos submetita al arbitracio laux la peto de unu el ili.
Se en ses monatoj post la dato de la peto pri arbitracio la partioj ne povas interkonsenti pri la organizado de la arbitracio, cxiu el tiuj partioj povas submeti la disputon al la Internacia Kortumo de Justeco per peto konforme al la Statuto de la Kortumo.
2. Cxiu Membrosxtato, je subskribo aux ratifo de cxi tiu Konvencio aux aligxo al gxi, rajtas deklari, ke gxi ne konsideras sin ligita de la paragrafo 1 de cxi tiu artikolo.
La aliaj Membrosxtatoj ne estos ligitaj de tiu paragrafo rilate al iu ajn Membrosxtato, kiu faris tian rezervon.
3. Cxiu Membrosxtato, kiu faris rezervon laux la paragrafo 2 de cxi tiu artikolo, rajtas iam ajn retiri tiun rezervon per sciigo al la Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj.

Artikolo 30

Cxi tiu Konvencio, kies tekstoj en la araba, cxina, angla, franca, rusa kaj hispana lingvoj estas egale auxtentikaj, estos deponita cxe la Gxenerala Sekretario de la Unuigxintaj Nacioj.
POR TION ATESTI, la subskribintoj, lauxregule rajtigitaj, subskribis cxi tiun Konvencion.




女子差別撤廃条約の【紛争】とその【解決】(第二十九条)

恥ずかしながら、女子差別撤廃条約(女子に対するあらゆる形態の差別の撤廃に関する条約、1979年採択、1981年発効、日本は1985年批准)を少しも読んだことがなかった。

前史

(抜粋と要約)

  • 国連憲章には「人種・性・言語又は宗教による差別なくすべての者のために人権及び基本的自由を尊重するように、助長奨励することについて国際協力を達成すること」(国連憲章第1条3)とある。
  • 国連経済社会理事会により設置された人権委員会及び婦人の地位委員会等は、男女平等の実現について取り組んできた。
    「経済的、社会的および文化的権利に関する国際規約」「市民的および政治的権利に関する国際規約」「婦人の参政権に関する条約」等の作成などが挙げられる。
  • しかし女子に対する差別が依然として広範に存在していることから、1966年国連総会で「女子に対する差別の撤廃に関する宣言」が採択された。
  • その後、依然存在している女子に対する差別の撤廃のために、より有効な措置をとるべきであるとの認識が強まり、法的拘束力を有する条約を作ることになった。
https://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/josi/3a_001.html

第二十九条【紛争の解決】

  1. この条約の解釈又は適用に関する締約国間の紛争で交渉によって解決されないものは、いずれかの紛争当事国の要請により、仲裁に付される。仲裁の要請の日から六箇月以内に仲裁の組織について紛争当事国が合意に達しない場合には、いずれの紛争当事国も、国際司法裁判所規程に従って国際司法裁判所に紛争を付託することができる。
  2. 各締約国は、この条約の署名若しくは批准又はこの条約への加入の際に、1の規定に拘束されない旨を宣言することができる。他の締約国は、そのような留保を付した締約国との関係において1の規定に拘束されない。
  3. 2の規定に基づいて留保を付した締約国は、国際連合事務総長にあてた通告により、いつでもその留保を撤回することができる。
https://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/josi/3b_006.html

つまり第1項では下記のようなことが書いてある。

  • この条約の解釈などについて紛争が起こるかもしれない
  • 紛争国間で話し合え
  • うまくいかなければ仲裁もする
  • 仲裁もうまくいかなければ裁判で白黒をつける
疑問
  • 罰則規定もないこの条約で、どんな紛争が起こるというのか
  • この第1項について留保を表明し、これに縛られないとはどういうことか

Gemini と ChatGPT に尋ねてみた。主に Gemini からの引用。



 「条約に罰則がないのに、なぜ裁判まで想定するのか」「拒否してどうするのか」という疑問については、国際法の現実的な限界国家主権のぶつかり合いとについての解説が必要。

1. どのような「紛争」が想定されるのか

この条約には罰金や刑罰はありませんが、国家間の「解釈の争い」は実務的に起こり得ます。

  • 解釈の対立: 例えば、ある国が「我が国の宗教的伝統に基づく教育制度は、第10条(教育の平等)に違反していない」と主張し、別の国が「いや、それは明白な差別だ」と批判する場合です。
  • 義務の不履行: 「A国は条約を批准しているのに、国内法を全く改正していない。これは条約違反だ」とB国が公式に訴えるケースです。
  • 実害の有無: 貿易摩擦のような実害はなくても、「国際法を守らない国」というレッテルを貼るための外交的攻勢として、紛争(Dispute)という形をとることがあります。


2. なぜ「司法裁判所(ICJ)」を拒否(留保)するのか

 多くの国(特に大国や宗教的伝統を重視する国)が、第1項(ICJへの付託)を留保します。その理由は「自国の主権を、外部の裁判官に委ねたくない」という一点に尽きます。

  • イメージ: 「家族のルール(国内法や伝統)について、近所の裁判所(国際司法裁判所)にあれこれ口出しされたくない。最終決定権はあくまで我が国にある」という感覚です。
  • 政治的リスク: ICJの判決は法的拘束力があるため、もし「貴国の法律は差別的であるから改正せよ」と判決が出ると、国内政治に深刻な影響を及ぼします。これを避けるため、最初から「裁判所には行かない」という保険をかけておくのが、この留保の正体です。


3. ルールに従わないと宣言して、一体どうするつもりなのか

「第1項を留保する」と宣言した国は、決して「話し合いもしない」と言っているわけではありません。

  • 「話し合い」まではOK: ほとんどの国は「交渉(Negotiation)」による解決には同意します。
  • 「強制」はNG: 彼らが拒否しているのは、「自分の同意なしに、相手国が勝手に裁判所に訴えを起こして、裁判が始まってしまうこと」です。
  • どうなるのか: 留保した国との間で争いが起きた場合、交渉が失敗すればそこで手続きは「行き止まり」になります。相手国はICJに引きずり出すことができず、あとは外交的な非難(プレスリリースや国連での演説)などで圧力をかけるしかなくなります。



まとめ

 この第29条第2項の留保は、「話し合いはするけれど、最後の一線を越えて『強制的な裁判』にかけられることだけは断固拒否する」という、国家が自分の身を守るための「盾」のような役割を果たしています。
 この「最後は自分の国で決めたい」という主権の壁があるために、人権条約の実効性を高めるのは非常に難しい作業なのです。



日本の留保について

日本もこの第1項について留保を表明しているそうですね?

 「紛争解決の手段をあらかじめ限定せず、その都度、当事国間の合意によって決めたい」という日本政府の慎重な姿勢が背景にありますが、日本がこの条約に限らず、多くの国際条約において取っている一貫した方針です。具体的な理由は以下の3点に集約されます。

1. 「強制」を避けたい

 第1項を受け入れてしまうと、他国から訴えられた際、日本の同意がなくても自動的に国際司法裁判所(ICJ)の裁判が始まってしまいます。日本政府は、こうした「強制的な管轄権」を無条件に認めるのではなく、「実際に争いが起きた時に、その紛争を裁判にかけるかどうかを改めて判断したい」と考えています。

2. 「不意打ち」提訴の回避

 特定の国が、日本に対して政治的・外交的な意図を持って「不意打ち」のようにICJへ提訴してくるリスクを警戒しています。あらかじめ「この条項には縛られない」と宣言しておくことで、一方的に裁判の場に引きずり出されることを防ぐ「防波堤」にしているのです。

3. 主権と国内法の安定性

 もしICJで「日本のこの法律は条約違反だ」という判決が出れば、それは日本の司法や立法に重大な影響を及ぼします。女性の人権に関する問題は、国内の社会情勢や議論の熟成を待って進めるべきだという考えが根底にあり、外部の法廷によって急激な変化を強制されることへの抵抗感があります。

日本の現状

(ChatGPTによる)
 日本はICJの強制管轄を受諾しているが、それは留保付きであり、さらに女子差別撤廃条約第29条のような自動的付託条項についても留保している。このため、同条約に関する紛争がICJに付託されるためには、原則として当事国間の個別の合意が必要となる。こうした姿勢は、人権条約の理念には賛同しつつも、国際裁判への自動的な付託による主権制約には慎重であるという日本の一貫した立場を示している。